Η πίεση που υφιστάμεθα όλοι από τα πρώτα βήματα της ζωής μας, για να πετύχουμε στις εξετάσεις και να ακολουθήσουμε πανεπιστημιακή καριέρα, είναι τεράστια. Όλοι μας ασυνείδητα μπαίνουμε σε μία ‘’θεωρία κατάκτησης της επιτυχίας στη ζωή μέσω σπουδών’’, που καλλιεργούν βέβαια μέσα μας εξωγενείς παράγοντες όπως οι γονείς, το σχολείο, η κοινωνία, η εκπαίδευση και μαθαίνουμε να μην παρεκκλίνουμε ούτε στο ελάχιστο. Με τον ίδιο τρόπο στη συνέχεια η κοινωνία τιμάει, αναγνωρίζει και θαυμάζει μόνο τους επιτυχόντες, ενώ σχεδόν ποτέ δεν αναφέρεται στα άτομα εκείνα που δεν πέρασαν και «απέτυχαν».

Αρκεί όμως το πτυχίο για να θεωρείται κάποιος άνθρωπος, να θεωρείται πετυχημένος; Δυστυχώς έχω υπάρξει μάρτυρας σε συζητήσεις ατόμων, οι οποίοι χώριζαν αποκλειστικά τους ανθρώπους σε δύο κατηγορίες: σε εκείνους που είχαν πτυχίο και σε αυτούς που δεν είχαν, μιλώντας μάλιστα για τους δεύτερους με απαξίωση. Θα ήθελα να πω ότι αυτές είναι αντιλήψεις που καταδεικνύουν την έλλειψη παιδείας των ανθρώπων που τις πιστεύουν. Διότι τα πτυχία δε δείχνουν την παιδεία και τον εσωτερικό πλούτο της ψυχής των ανθρώπων, αλλά μόνο την κατάκτηση κάποιων εξειδικευμένων γνώσεων σε ένα αντικείμενο.

Οι περισσότεροι συγχέουν τη μόρφωση με την παιδεία και αυτό είναι ένα τραγικό λάθος. Διότι κάποιος μπορεί να είναι μορφωμένος από άποψη πτυχίων, αλλά να μη διαθέτει παιδεία. Ένας πανούργος γιατρός μπορεί να είναι εξαιρετικός στο λειτούργημά του, αλλά να μη διαθέτει παιδεία και να μη διστάσει να βλάψει κιόλας ανθρώπους, στην προσπάθεια του ίδιου να πλουτίσει, ή να αποκτήσει μεγαλύτερη φήμη και δόξα. Η παιδεία καλλιεργεί τον άνθρωπο ως ολότητα. Μέσω αυτής ο άνθρωπος μαθαίνει να σέβεται το συνάνθρωπο και τον κόσμο, χωρίς να προβαίνει σε ανήθικα μέσα για την κατάκτηση αυτών που επιθυμεί. Ναι υπάρχουν άνθρωποι χωρίς πτυχία με παιδεία και άνθρωποι με πτυχία χωρίς παιδεία. Φυσικά αυτό δεν αποκλείει το ενδεχόμενο, κάποιος να συνδυάζει αρμονικά και τα δύο.

Ούσα δημοσιογράφος, έχω δει πολλές φορές στο χώρο μου κυρίως, αυτό το σύνηθες φαινόμενο: εξαιρετικούς συναδέλφους χωρίς πτυχίο, αλλά και πτυχιούχους δημοσιογράφους χωρίς ιδέες, έμπνευση και πάθος για αυτό που κάνουν. Αυτό μας δείχνει ότι ένας άνθρωπος που αγαπάει πραγματικά το αντικείμενό του και αφοσιωθεί με όλη την ψυχή και το μυαλό του, στο τέλος θα μπορέσει να φτάσει το όνειρό του. Με ή χωρίς πτυχίο. Και αυτό, διότι ένας άνθρωπος μέσα στην πορεία του στη ζωή, διαβάζοντας και μελετώντας, μπορεί να γίνει εξίσου μορφωμένος με έναν πτυχιούχο.

Πολλές φορές άκουσα από γονείς φράσεις τύπου «δε σπούδασα εγώ το παιδί μου για να επιλέξει το σερβιτόρο, εγώ θυσιάστηκα για να σε σπουδάσω και εσύ επέλεξες κάτι διαφορετικό» και άλλες εξίσου χαριτωμένες. Και αυτοί οι γονείς δεν έχουν αντιληφθεί ότι το επάγγελμα δεν έχει καμία σχέση με το να επιλέξεις έναν άνθρωπο, φίλους, αλλά το να έρθει η ψυχή σου σε ουσιαστική επικοινωνία με τον άλλο. Όπως επίσης και αγνοούν ότι δεν έχει σημασία ποιο επάγγελμα θα επιλέξεις, αλλά να είσαι εξαιρετικά καλός σε αυτό και να του αφοσιωθείς με αγάπη.

Ο Πλάτωνας κάποτε διερωτήθηκε: γιατί ο κόσμος δεν παρουσιάζει θετική πρόοδο, αφού οι περισσότεροι άνθρωποι σπουδάζουν; Διότι δίνουμε συνεχίζει, απλώς γνώσεις για τεχνικούς σκοπούς, ενδιαφερόμαστε για την καταξίωση και το χρήμα και όχι για την ευτυχία.

Αν θέλουμε η κοινωνία αυτή να κάνει ένα βήμα εμπρός, οφείλει να παρέχει παιδεία στους νέους ανθρώπους και όχι απλώς τεχνικές γνώσεις για να βάλουμε κάποια πτυχία στον τοίχο.

 

Μαρία Σκαμπαρδώνη