Τελευταία εβδομάδα του σχολικού έτους. Δεν έμειναν παρά λίγα 24ωρα για να κλείσει η πόρτα του σχολείου οριστικά για το καλοκαίρι και να αφήσουν οι μικροί μαθητές πίσω τις σχολικές αίθουσες, τα μαθήματα, τα βιβλία και τα τρεχαλητά με τους συμμαθητές στο προαύλιο. Προτού όμως ξεκινήσουν οι διακοπές και μαζί το χωρίς σταματημό παιχνίδι, οι βουτιές στη θάλασσα και τα κάστρα στην άμμο, θα κληθούν να πάνε στο σχολείο την Παρασκευή το πρωί, για τελευταία φορά, για να πάρουν περήφανα τα ενδεικτικά τους και να αποχαιρετήσουν τις δασκάλες και τους δασκάλους τους, που μήνες ολάκερους τα συντρόφευσαν στα μονοπάτια της γνώσης και της μάθησης. Και κάπου εδώ τίθεται το μέγα ερώτημα που ταλανίζει τις μαμάδες κάθε χρόνο τέτοια εποχή: Τι δώρο να πάρω για τη δασκάλα ή το δάσκαλο;

Οι απόψεις επί του θέματος διίστανται. Άλλες μαμάδες υποστηρίζουν πως εφόσον οι δάσκαλοι και οι δασκάλες είναι δημόσιοι υπάλληλοι και κάνουν απλά τη δουλειά τους, δεν υπάρχει κανένας λόγος να τους προσφέρεις ένα δώρο, έστω και συμβολικό, μιας και μια τέτοια κίνηση αφενός ισοδυναμεί με δωροδοκία, αφετέρου δεν είναι παρά μια ξενόφερτη ανόητη μόδα φθηνού εντυπωσιασμού. Άλλες μαμάδες υποστηρίζουν πως με αυτό το δώρο εκφράζεις απλά την εκτίμησή σου, το σεβασμό σου, την αναγνώριση των κόπο τους και την ευγνωμοσύνη σου για το δύσκολο έργο που έφεραν εις πέραν. Κατανοητές και δεκτές όλες οι απόψεις. Ενήλικες είμαστε άλλωστε, ο καθένας πράττει κατά βούληση. Αυτό όμως που ΔΕΝ είναι κατανοητό είναι η τάση επίδειξης και κακίας κάποιων μαμάδων, που σπεύδουν να κοιτάξουν υποτιμητικά και να κουτσομπολέψουν όσες μαμάδες δεν πήραν και δεν πρόκειται να πάρουν ένα δώρο, αδιαφορώντας για το αν ο λόγος είναι απλά γιατί τα 5-10-20 ευρώ που θα μπορούσαν να διαθέσουν για ένα δώρο, έστω και συμβολικό, θα λείψουν από το τραπέζι τους.

Χθες σε ένα από αυτά τα παιδικά πάρτι, τα to know as better για εμάς τις μαμάδες, μια μαμά είχε την «ευγενή καλοσύνη» να τοποθετηθεί σχετικά και να με συμβουλέψει λέγοντας μου κατά λέξη το εξής «Εννοείται πως θα πάρω δώρο στη δασκάλα. Κι αν θες να με ακούσεις όσο πιο ακριβό είναι τόσο πιο πολύ θα προσέξει το παιδί σου του χρόνου. Τσεκαρισμένο χρόνια μιας και έχω και δυο μεγαλύτερα παιδιά. Δεν θα σου πρότεινα να τη βγάλεις με μια κάρτα ζωγραφισμένη από το παιδί. Ούτε με καμιά σαβούρα του συρμού που καταλήγει στα σκουπίδια. Επένδυσε κάτι παραπάνω και θα το βρεις μπροστά σου. Για το παιδί σου πρόκειται.» Την ίδια ώρα που εγώ κόντευα να πάθω εξόφθαλμο με αυτά που άκουγα μιας και δεν συνηθίζω να παίρνω δώρα από υποχρέωση και δη προσδοκώντας ανταπόδοση, στην άλλη άκρη του τραπεζιού μια άλλη μαμά χλώμιασε, χαμήλωσε το βλέμμα και, γνωρίζοντας την αρκετά καλά, θα έπαιρνα όρκο πως βούρκωσε κιόλας.

Μήπως υπερβάλλουμε; Μήπως έχουμε ξεχάσει το πραγματικό νόημα των δώρων και έχουμε φτάσει να τα αναγάγουμε εκτός από μέγα θέμα συζήτησης και σε ευκαιρία εντυπωσιασμού των δασκάλων αλλά και των άλλων μαμάδων; Το δώρο αυτό δεν είναι δώρο από μένα και σένα για τη δασκάλα και το δάσκαλο, είτε είναι από εκτίμηση είτε επειδή η προσφορά δώρων τείνει να καθιερωθεί ως έθιμο στη συνείδηση μας. Είναι ένα δώρο κατά βάση από το παιδί-μαθητή για τη δασκάλα ΤΟΥ και το δάσκαλο ΤΟΥ και δευτερευόντως από εμάς τους γονείς. Και είτε ένα παιδί χαρίσει μία κούπα, είτε ένα βιβλίο, είτε απλά μια από τα χέρια του ζωγραφισμένη κάρτα, η χαρά του είναι εξίσου μεγάλη την ώρα που το προσφέρει. Κι η δασκάλα η ΣΩΣΤΗ, αυτή που ΔΕΝ κάνει διακρίσεις και που αγκαλιάζει όλους τους μαθητές της το ίδιο σφιχτά, συγκινείται με κάθε τι που της προσφέρεται, ανεξάρτητα από το μέγεθος του, είτε είναι χειροποίητο με μηδαμινό κόστος, είτε είναι ψαγμένο και αγορασμένο με αγάπη.

Θυμάμαι τη δασκάλα μου την κα.Ελένη πριν χρόνια, όταν την είχαμε επισκεφτεί παλιοί μαθητές της, με πόση περηφάνια και χαρά συνάμα μας έδειχνε τον «θησαυρό» της, όπως τον αποκαλούσε. Κουτιά γεμάτα από δώρα καρδιάς, απλές ζωγραφιές με αφιερώσεις «Στην καλύτερη δασκάλα του κόσμου» «Στην πιο όμορφη δασκάλα του κόσμου», μέχρι και αποξηραμένα λουλούδια έβρισκες μέσα τους. Για την κα.Ελένη και την κάθε κυρία Ελένη, ο θησαυρός αυτός είναι ανεκτίμητος. Κάθε ζωγραφιά, κάθε κάρτα, κάθε ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ είναι μια ανάμνηση, ένα κομμάτι μιας ζωής στη σχολική αίθουσα που δεν κοστολογείται και δεν μπαίνει σε καμιά ζυγαριά. Πώς να μετρηθεί άλλωστε η αγάπη ενός παιδιού; Το απίστευτο ήταν ότι θυμόταν ποιος της είχε κάνει κάθε δώρο κι ας είχαν περάσει τόσα χρόνια από τη συνταξιοδότησή της. Χαρακτηριστικά μας είχε πει πως «Αν θες να κάνεις χαρούμενο ένα παιδί αρκεί ένα να του δώσεις ένα μπαλόνι. Για μια δασκάλα αρκεί μια ζωγραφιά. Και πιστέψτε με. Είναι διαφορετικό να είσαι εκπαιδευτικός και διαφορετικό να είσαι δάσκαλος. Το πτυχίο σε κάνει εκπαιδευτικό αλλά είναι η καρδιά που σε κάνει δάσκαλο.»

Εσένα μαμά που ξοδεύεσαι, γιατί νομίζεις πως έτσι θα κερδίσεις την εύνοια της δασκάλας και δύο άριστα παραπάνω, λυπάμαι που θα σε κακοκαρδίσω αλλά η σωστή η δασκάλα δεν έχει ανάγκη τα δώρα σου για να κάνει σωστά και ευσυνείδητα τη δουλειά της. Η σωστή η δασκάλα βλέπει μαθητές στα θρανία και στα δικά της ματιά όλοι τους φοράνε «μπλε ποδιά» και δεν έχουν πορτοφόλι. Αν τώρα είδες, όπως είπες, διαφορετική αντιμετώπιση στο παιδί σου, λυπάμαι που δεν είχες την τύχη να συνεργαστείς με άξιους δασκάλους. Λυπάμαι που δεν εμπιστεύτηκες ο παιδί σου και θεώρησες πως χρήζει ιδιαίτερης «εύνοιας» για να τα καταφέρει. Κι ακόμα περισσότερο λυπάμαι που αυτή η νοοτροπία σου θα περάσει και στο παιδί σου, στον αυριανό ενήλικα που για να εκτιμήσει ένα δώρο θα μετρά ψηφία. Οι δάσκαλοι, τουλάχιστον αυτοί που κάθονται στην έδρα με την καρδιά και τη ψυχή τους, δεν «αγοράζονται».

Εσένα μαμά που στενοχωριέσαι γιατί δεν σου βγαίνουν τα έρμα τα ευρώ, λυπάμαι αλλά και σένα θα σε «μαλώσω». Παρασύρθηκες και ξέχασες πως η ουσία του δώρου κρύβεται στην αγάπη που είναι κλειδωμένη μέσα του. Τα παιδιά την ίδια χαρά και την ίδια ικανοποίηση θα νιώσουν ό,τι κι αν προσφέρουν στη δασκάλα τους. Αρκεί να το κάνουν γιατί αυτά το νιώθουν, κι όχι γιατί εσύ τους το επέβαλες. Κι αν τύχει και το δώρο το φτιάξουν με τα χέρια τους, η χαρά τους θα είναι ακόμα μεγαλύτερη. Μη στενοχωριέσαι λοιπόν και μη σκας. Τα δώρα των ανθρώπων που αγαπάνε δεν έχουν ανάγκη από χρωματιστά κι αστραφτερά περιτυλίγματα για να έχουν αξία. Είναι μονάκριβα και ψιθυρίζουν αγάπη γιατί είναι από την καρδιά βγαλμένα και με τρυφερότητα καμωμένα. Η αξία δεν κρύβεται στο αντικείμενο, αλλά στην κίνηση την ίδια. Μην το ξεχνάς. Οπότε αν το θες, κι εσύ και το παιδί σου, δεν χρειάζεται να ξοδέψεις χρήματα. Λύσεις υπάρχουν. Ανέξοδες, αλλά τόσο όμορφες γιατί είναι αληθινές.

Κι εσύ δάσκαλε, δασκάλα, θυμήσου έστω για μια στιγμή τότε που ήσουν παιδί και έτρεχες με ορμή να αγκαλιάσεις τη δασκάλα σου και να της δώσεις τα λουλούδια που έκοψες το πρωί από το παρτέρι. Θυμήσου γιατί έγινες δάσκαλος και δασκάλα… Και να ξέρεις πως εγώ που βοήθησα το παιδί μου να επιλέξει ή να φτιάξει ένα δώρο για σένα, το έκανα όχι από υποχρέωση ούτε για να σε καλοπιάσω, αλλά γιατί πραγματικά αγαπώ όσους αγαπάνε το παιδί μου, εκτιμώ όσους τ’ αγκαλιάζουν κι είναι πλάι τους όταν εγώ δεν είμαι… Να ξέρεις πως το δώρο αυτό δεν είναι παρά το ΕΥΧΑΡΙΣΤΏ του παιδιού μου και η δική μου σφιχτή και θερμή χειραψία, γιατί πραγματικά το αξίζεις…