Αρχαιολογία και Λάσπη

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest

Λάσπη: παχύρρευστο μείγμα από χώμα ή σκόνη και από νερό, το οποίο σχηματίζεται στο έδαφος, συνήθως ύστερα από βροχή. Αρχαιολογία: συστηματική μελέτη των υλικών καταλοίπων του ανθρώπινου παρελθόντος μέσω της εφαρμογής επιστημονικής θεωρίας και μεθόδου. Πώς συνδέονται αυτά τα δύο μεταξύ τους;

Σε μια πρώτη ανάγνωση, η λάσπη αποτελεί την πρώτη ύλη του αρχαιολόγου, το «εμπόδιο» που πρέπει με διάφορες μεθόδους να προσπεράσει για να ανακαλύψει τα καλά θαμμένα μυστικά του παρελθόντος. Ας φανταστούμε μια ανασκαφική τομή σε μια φθινοπωρινή μπόρα. Ο χώρος κατακλύζεται από λάσπη. Οι αρχαιολόγοι, οι συντηρητές και οι εργατοτεχνίτες που απαρτίζουν την ανασκαφική ομάδα, είναι βουτηγμένοι μέσα στη λάσπη και βρεγμένοι μέχρι το κόκαλο, παρά την όποια προστασία τους παρέχουν οι γαλότσες και τα αδιάβροχα. Καλούνται να δουλέψουν υπό αντίξοες συνθήκες, κυρίως όταν πρόκειται για σωστικές ανασκαφές με αυστηρά χρονοδιαγράμματα. Πρέπει να περισυλλέξουν, να καταγράψουν και να φωτογραφίσουν όποιο κατάλοιπο του παρελθόντος μπορεί να περιέχει μια πληροφορία, από θραύσματα κεραμικής και μαρμάρινα μέλη ως υπολείμματα τροφών και ίχνη καύσης. Ακόμα και το ίδιο το χρώμα του χώματος μπορεί να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που ταλανίζουν τους αρχαιολόγους από την πρώτη μέρα της ανασκαφής: τι υπήρχε στο σημείο αυτό πριν εκατοντάδες ή χιλιάδες χρόνια; Πότε χρονολογείται ακριβώς; Ποια ήταν η εξέλιξή του σε βάθος χρόνου; Ποιες ήταν οι συνήθειες και η καθημερινότητα των ανθρώπων που έζησαν εδώ; Οι ερευνητές θέτουν ερωτήματα για τη ζωή, τη διατροφή, την υγεία, τις κοινωνικές σχέσεις των ανθρώπων του παρελθόντος και προσπαθούν μέσω των αρχαιολογικών ευρημάτων να δώσουν απαντήσεις σε αυτά.

Ο βασικός στόχος μιας ανασκαφής είναι εν τέλει η ανασύσταση ενός χώρου όπως ακριβώς υπήρξε σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Οι αρχαιολόγοι πρέπει να «διαβάσουν» μέσα από τη λάσπη τι υπήρχε κάποτε εκεί και να το αποτυπώσουν σε σχέδια και απεικονίσεις! Κατά την προσωπική μου άποψη, πρόκειται για ένα τιτάνιο έργο, για έναν πραγματικό άθλο. Προαπαιτεί μακρόχρονη μελέτη και ενασχόληση με την αρχαιολογία, θέλει αφοσίωση, οξυδέρκεια και πάρα πολλή φαντασία. Οι άνθρωποι που ασχολούνται με το αντικείμενο καλούνται πρακτικά να αφιερώσουν τη ζωή τους στην επιστήμη τους για να αποκτήσουν γνώσεις και ικανότητες πολύ εξειδικευμένες.

Έτσι ερχόμαστε στην δεύτερη ανάγνωση της λάσπης. Μέσα από τον προσωπικό του αγώνα ο κάθε επίδοξος αρχαιολόγος πρέπει να αντιμετωπίσει όλα τα εμπόδια που θέτει η κοινωνία της κρίσης στο επάγγελμά του. Εργασιακή ανασφάλεια, καθεστώς τρομοκρατίας από τοπικούς και πολιτικούς παράγοντες, μισθοί πείνας, αδιαφάνεια και έλλειψη χρηματοδότησης είναι μόνο κάποια από τα προβλήματα που θα συναντήσει κανείς. Άλλωστε, ο κυριότερος τρόπος για να εργαστεί κανείς επίσημα στην Ελλάδα ως αρχαιολόγος είναι μέσω ολιγόμηνων συμβάσεων εργασίας, με ό,τι συνεπάγεται αυτό. Σε όλα τα παραπάνω μπορεί να προστεθεί και ο ψυχολογικός πόλεμος, η λασπολογία που συναντά κανείς μέσα στις αρχαιολογικές υπηρεσίες μεταξύ «συναδέλφων» που συντηρούν ένα περιβάλλον κλίκας.

Δε νομίζω ότι υπάρχει άνθρωπος που θα σοκαριστεί διαβάζοντας αυτά στην Ελλάδα του 2020. Οι περισσότεροι αναγκαζόμαστε καθημερινά να συρθούμε στη λάσπη και να υπομείνουμε κάθε είδους αδικία και εκμετάλλευση, εργασιακή ή μη. Γιατί τα γράφω τότε όλα αυτά; Ίσως γιατί θεωρώ το επάγγελμα του αρχαιολόγου λειτούργημα. Γιατί ο πολιτισμός είναι πυλώνας του σύγχρονου ελληνικού κράτους σε όλους τους τομείς, στην εκπαίδευση, την οικονομία, τον τουρισμό … Γιατί η πολιτική ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την αρχαιολογία και το κλασικό παρελθόν, από την ίδρυση του κράτους το 1830 μέχρι και τα γεγονότα της Αμφίπολης το 2014.

Για την τόσο μεγάλη σημασία που έχει η επιστήμη της αρχαιολογίας για την κοινωνία, οι συνθήκες, κάτω από τις οποίες ο κάθε νέος καλείται να ενασχοληθεί με αυτή, είναι πραγματικά τιμωρητικές. Η αρχαιολογία απαιτεί τα πάντα από αυτόν, ενώ στην πραγματικότητα αδυνατεί να του εξασφαλίσει ούτε τα προς το ζην. Ίσως οι μόνοι που θα αντέξουν στο τέλος θα είναι οι αθεράπευτα ρομαντικοί. Αυτοί που θα επιλέξουν να κάνουν μεγάλες προσωπικές θυσίες για να ακολουθήσουν το όνειρό τους. Θέλω να πιστεύω ότι η επιμονή, οι κόποι και η προσπάθεια ανταμείβονται. Δύσκολο μεν σε μια εποχή που κυριαρχεί το «μέσον», η διαφθορά, η λάσπη, αλλά όχι ακατόρθωτο. Ζούμε για ένα όνειρο και θα το πραγματοποιήσουμε, αφού κανείς άλλος δεν έχει το σθένος να το κάνει.

Στρωματιά Σωτηρία

Μοιράσου το!

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest

Τα βιβλία μας

Φευγάτος
Αλέξανδρος Κουτρούλης - Φευγάτος
Μαργαρίτα Τσεντελιέρου - Το Μυστικό

Δείτε Επίσης

Βρείτε μας στο Facebook

Δείτε Επίσης

Βρείτε μας στο Facebook