Εποχή της τεχνολογίας. Εποχή της γνώσης. Εποχή της πληροφορίας. Εποχή της ταχύτητας. Εποχή, εποχή, εποχή. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου η εποχή που ζω είναι της αλλαγής, της ταχύτητας, του ιντερνετ, του facebook και του Twitter. Πότε, όμως, θα έρθει η εποχή της διασταύρωσης όσων διαβάζουμε; Ναι, δε λέω! Πολύ καλή η εποχή που ζούμε. Πλέον με ένα κλικ έχεις μάθει τα πάντα. Ψάχνεις πληροφορίες για τους δεινόσαυρους και εμφανίζονται εκατομμύρια αποτελέσματα. Ψάχνεις πληροφορίες για ένα έγκλημα πριν αιώνες το ίδιο. Ό,τι ζητάς θα το βρεις με ένα κλικ. Από συνταγές μαγειρικής, οικιακές συμβουλές, μέχρι ανάλυση της Θεωρίας της Σχετικότητας και τη δομή του σύμπαντος.
Παράλληλα, όμως, με την τόση πληροφόρηση, έχει δοθεί και η ευκαιρία να γράφει ο καθένας ό,τι θέλει. Αλήθεια, πόσο σίγουροι είμαστε ότι αυτά που διαβάζουμε είναι σωστά; Έχουν ερευνηθεί και είναι κατατεθειμένα με αποδείξεις; Θα μου πεις «Σιγά, ρε κοπελιά, μην θέλουν και επιστημονική τεκμηρίωση για να γράψουν μία συνταγή για φασολάκια, ή ένα κείμενο για το τσουνάμι». Και όμως, αυτή η ασυδοσία είναι που μας έχει καταστρέψει. Διαβάζουμε ή ακούμε ό,τι εμφανίζεται τυχαία μπροστά μας, χωρίς πρώτα να το εξακριβώσουμε. Το δεχόμαστε άκριτα και το αναπαράγουμε, χωρίς να σκεφτούμε πώς αυτό μπορεί να επηρεάσει την σκέψη τη δική μας και των άλλων.
Τις προάλλες ο άντρας μου έπεσε πάνω σε ένα βιντεάκι στο YouTube όπου κάποιος είχε βάλει τραγούδια ελληνικά τα οποία ήταν «κλεμμένα» από ξένα τραγούδια. Και μου έλεγε «Άκου αυτό, μοιάζει με εκείνο. Άκου το άλλο θυμίζει το τάδε τραγούδι». Και ξαφνικά μου λέει «Να δες, η αδυναμία σου έχει κλέψει τραγούδι». Και μου αναφέρει το τραγούδι του Παπακωνσταντίνου «Σεμπάστιαν», το οποίο ανήκει στον Steve Harley. Και έχω μείνει με τα μάτια γουρλωμένα και το στόμα ανοιχτό. Γιατί κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Καθώς ακούω τον Παπακωνσταντίνου από τα 14 μου, ξέρω σχεδόν τα πάντα για τη μουσική του. Το συγκεκριμένο τραγούδι βρίσκεται στον δίσκο «Φοβάμαι» (1982). Τους ελληνικούς στοίχους έγραψε ο Μπουλάς και ασφαλώς αναφέρεται ότι η μουσική και οι ξένοι στοίχοι είναι του Steve Harley και πρώτη ΕΛΛΗΝΙΚΗ εκτέλεση Βασίλης Παπακωνσταντίνου.
Φυσικά, η λίστα περιείχε πληθώρα ελληνικών τραγουδιών «κλεμμένα», όπως της Άλκηστις Πρωτοψάλτη το «Πάμε Χαβάη» (It’s a pity. Tanya Stephens, μουσική Pierr Baigorry – Jerom Bugnon) και το «Δεν τους νοιάζει για μας» (They don’t care about us. Michael Jackson, μουσική Dallas Austin), καθώς και της Ραλλίας Χρηστίδου το «Εγώ για Σένα» (Ancora Vivo, μουσική Giovanni Bella, Giulio Rapetti). Και δεν θα αναφερθώ καν σε όλα όσα απλά έπαιρνε νότες που έμοιαζαν με ξένα τραγούδια και με ελαφρά τη καρδία έλεγε «Κλεμμένο του Χατζηγιάννη, κλεμμένο του Καρά, της Αρβανιτάκη, κτλ κτλ».
Θα σταθώ στην αντίδραση του άντρα μου, ο οποίος δεν ασχολείται πολύ με μουσική. Αντίδραση που φυσικά θα έχουν πολλοί και εύκολα θα πίστευαν όλα όσα άκουσαν στο βιντεάκι. Και μπορεί εγώ να ήξερα για τον Παπακωνσταντίνου, την Πρωτοψάλτη, ή ακόμα κι αν δεν ήξερα θα έμπαινα στη διαδικασία να το ψάξω. Πόσοι, όμως, δέχονται χωρίς δεύτερη σκέψη αυτά που διαβάζουν; Και πόσο εύκολα μπορούν να παρασυρθούν; Και το θέμα της μουσικής μπορεί να είναι ελαφρύ! Εντάξει, λάθος πληροφορίες για ένα τραγούδι, σιγά το πράγμα θα μπορούσε να μου απαντήσει κάποιος. Προσωπικά δε νομίζω ότι είναι σιγά το πράγμα, γιατί θίγονται προσωπικότητες, αλλοιώνονται πνευματικά δικαιώματα και γενικότερα διαστρεβλώνεται η αλήθεια.
Αλλά ας το πάμε και λίγο παρακάτω. Πόσες φορές δεν έχουμε διαβάσει κείμενα «πέθανε ο τάδε», «πέθανε ο δείνα» και μετά βγαίνουν οι εμπλεκόμενοι και διαψεύδουν. Και πόσες φορές δεν έχουμε πει «αααα πάλι τον πέθαναν αυτόν». Και κάπως έτσι γίνονται παρεξηγήσεις και κάπως έτσι ταράζονται οικογένειες, συγγενείς, φίλοι. Για περισσότερα views, κλικς, και δεν ξέρω εγώ τι άλλο. Και κάπως έτσι όταν συμβεί κάτι σοβαρό λέμε «αμάν πια δεν βαρέθηκαν να γράφουν ψέματα». Δεν σας κρύβω ότι έτσι την πάτησα προσωπικά με τον Παντελίδη. Όταν διάβασα την είδηση του θανάτου του στο ιντερνετ το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα ήταν «Α καιρό είχαν να τον πεθάνουν» (είχαν βγει και παλιότερα δημοσιεύματα στο ιντερνετ όπου ο καλλιτέχνης είχε σκοτωθεί). Και το αμέσως επόμενο; Ας το εξακριβώσω από την τηλεόραση. Αν το πουν στα πρωινάδικα, ε τότε μάλλον θα ισχύει. Και μακάρι να μην είχε επιβεβαιωθεί.
Και αν θέλουμε να το πάμε σε ακόμα πιο σοβαρά θέματα, όπως πολιτικής και ιστορίας. Δεν ξέρω αν έχετε πετύχει ποτέ δημοσιεύματα, άρθρα πολιτικού και ιστορικού περιεχομένου, αλλά εγώ έχω διαβάσει πολλές ανακρίβειες για διάφορα θέματα. Από το ότι η Επταετία ωφέλησε τη χώρα μέχρι ότι η Μακεδονία (ερχόμαστε και στην επικαιρότητα) δεν είχε ποτέ Έλληνες. Και φυσικά όλα ατεκμηρίωτα. Κάτι που για μένα είναι τελείως λάθος να αναφερόμαστε σε ιστορικοπολιτικά γεγονότα χωρίς τεκμηρίωση.
Όλοι αυτοί που γράφουν αυθαίρετα και απερίσκεπτα έχουν σκεφτεί άραγε τι μπορεί να προκαλέσουν; Ας πάρουμε για παράδειγμα το θέμα της Επταετίας. Το συγκεκριμένο άρθρο έλεγε τα καλά που έκαναν στη χώρα ο Παπαδόπουλος και οι υπόλοιποι. Τάξη στους δρόμους, έργα στη Βόρεια Ελλάδα, φως σε απομακρυσμένα χωριά, δεν υπήρχε ανεργία, δεν υπήρχε έγκλημα και άλλα πολλά. Και το διαβάζω εγώ το κείμενο αυτό, τώρα. Στην εποχή της κρίσης. Τώρα που η ανεργία με έχει καθηλώσει σπίτι, που βλέπω παροχές σε πρόσφυγες, ενώ συμπολίτες μου χάνουν το σπίτι τους για λίγα χρέη στην εφορία. Τώρα που κάθε τρεις και λίγο ακούω για ληστείες και ξυλοδαρμούς γερόντων. Σκεφτόμενη, λοιπόν, όλα αυτά, πού θα καταλήξω; Ε ρε μια χούντα που μας χρειάζεται. Δεν είναι τυχαίο το ότι αυτή η ατάκα ακούγεται όλο και πιο συχνά.
Θα μπορούσα να αναφερθώ σε χιλιάδες παραδείγματα ασύδοτης αρθρογραφίας μέσα στο ίντερνετ (θέματα υγείας, δίαιτες, τρόποι γρήγορης απώλειας βάρους προτεινόμενοι από μη ειδικούς, διαφημίσεις ιντερνετικών παιχνιδιών κτλ). Το πληκτρολόγιο και η οθόνη μας έχουν δώσει απίστευτη δύναμη. Τα αποτελέσματα όμως είναι καταστροφικά. Η παραπληροφόρηση, η παρουσίαση των γεγονότων μονοδιάστατα επηρεάζουν τον τρόπο σκέψης μας, μας κάνουν φανατικούς και δεν εμβαθύνουμε στα πράγματα. Δεχόμαστε άκριτα ότι μας σερβίρουν και δεν δημιουργούμε μία γόνιμη αμφιβολία. Γιατί ενώ έχουμε τη δυνατότητα να ψάξουμε γρήγορα και εύκολα, από την άλλη «βαριόμαστε» και λέμε «ε για να το γράφει, ισχύει». Όχι δεν ισχύει ότι είναι γραμμένο μέσα στο ίντερνετ. Και αν θέλουμε να λεγόμαστε ευσυνείδητοι πολίτες, οφείλουμε να ψάχνουμε, να διασταυρώνουμε και να κριτικάρουμε ό,τι διαβάζουμε και βλέπουμε. Οφείλουμε να μάθουμε να κριτικάρουμε ό,τι μας σερβίρεται. Γιατί μόνο έτσι θα μπορέσουμε να αντικρούσουμε κάθε «άχρηστη» πληροφορία, κάθε τι που μπορεί να μας οδηγήσει σε λανθασμένες σκέψεις και κατά συνέπεια πράξεις.
Και κυρίως πρέπει να σκεφτούμε ότι σε τέτοια άρθρα μπορούν να πέσουν πάνω τα παιδιά μας. Και καθώς οι έφηβοι βρίσκονται πάντα σε αμφισβήτηση, είναι πολύ εύκολο να παρασυρθούν και να επηρεαστούν. Για αυτό και πρέπει να είμαστε κοντά στα παιδιά, να ελέγχουμε το τι διαβάζουν μέσα στο ιντερνετ, να μιλάμε μαζί τους και να τους αφιερώνουμε χρόνο και κυρίως να καταλαβαίνουμε αυτά που μας λένε. Όχι απλά να τα ακούμε. Πρώτα από όλα όμως πρέπει εμείς οι ίδιοι να είμαστε κριτικοί απέναντι σε όλες αυτές τις πληροφορίες, απέναντι σε όλα αυτά που μας προσφέρουν άκριτα, ώστε να μπορέσουμε την κριτική αυτή σκέψη να την περάσουμε στα παιδιά μας. Ναι στην τεχνολογία, ναι στο ιντερνετ, καθώς ο θησαυρός που προσφέρει είναι μεγάλος, αλλά πάντα με μέτρο και κριτική. Γιατί διαφορετικά αυτός ο θησαυρός, μπορεί να γίνει δηλητήριο.