Η βιτρίνα

Κοντεύει Ιούνιος, καλοκαίρι. Ζέστη, μπάνια, παγωτά, κλείσιμο σχολείων! Πάντα αυτά ήταν τα ορόσημα του Θέρους. Τώρα βέβαια τα σχολεία κλείνουν νωρίτερα απ’ ότι σε μας τη δεκαετία του ’70 και του ’80. Προετοιμάζονται για τις εξετάσεις των μεγαλύτερων τάξεων. Τις πανελλαδικές.

Τι να πρωτογράψεις για τα μαθητικά χρόνια, που έχουν πολυτραγουδιστεί με νοσταλγικό τρόπο… Οι αναμνήσεις θολώνουν όταν περνούν πολλά χρόνια. Αμβλύνονται οι πικρίες και ωραιοποιούνται οι καταστάσεις. Ίσως γιατί ήμασταν παιδάκια, αθώα και καλόψυχα με θάρρος απίστευτο και περιέργεια για όλα. Γιατί ό,τι και να στράβωνε θα το λέγαμε στη μαμά και τον μπαμπά. Αυτοί θα τα διόρθωναν όλα. Τώρα είμαστε εμείς αυτοί που καλούμαστε να διορθώσουμε τα ζόρικα. Να πληρώσουμε το λογαριασμό. Εμείς έχουμε την ευθύνη. Ακόμη κι αν δεν είμαστε γονείς, άρα υπόλογοι για τις πράξεις των παιδιών μας. Κανένας δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από ένα “θα το πω στη μαμά μου” ως ενήλικος. Τώρα τα όνειρα που δεν έγιναν πραγματικότητα, γίνονται πληγές. Δεν είμαστε αθώοι κι ας είμαστε καλόψυχοι. Αναγνωρίζουμε την απάτη γιατί την έχουμε πληρώσει. Ευτυχώς πάντως που μπορούμε να τρώμε ακόμη παγωτά και να κάνουμε μπάνια στη θάλασσα. Δεν τα μετράμε βέβαια όπως παλιά, υπερβάλλοντας προς τα πάνω για να ξεπεράσουμε τους φίλους μας. Τώρα τα τρώμε με ενοχές, μετρώντας θερμίδες. Δεν πλατσουρίζουμε στη θάλασσα παίζοντας μπάλα, ρακέτες, μήλα μέχρι να καεί η πλάτη μας ή να μας φωνάξει η μαμά. Κάνουμε 2-3 σετ ελεύθερο με γρήγορη ταχύτητα για να κάψουμε θερμίδες ή να ξεπιαστούμε από την καρέκλα του γραφείου, οι τυχεροί. Οι άτυχοι, που συνοδεύουν μωρά ή μικρά παιδιά, γρήγορα – γρήγορα ένα ξέπλυμα της άμμου από το σώμα, με το κεφάλι να γυρνάει γύρω-γύρω σα ραντάρ, θυμίζοντας το κοριτσάκι του εξορκιστή.

Τι να πρωτοθυμηθείς απ’ το σχολείο; Ας το πάρουμε αλλιώς. Τι δεν μπορείς να ξεχάσεις; Κάτι που θα το κουβαλάω μαζί μου, είναι η επόμενη ιστορία.

Νομίζω στην τρίτη ή τετάρτη δημοτικού. Δασκάλα μας η κυρία Φέτση, με το επίθετο τις φωνάζαμε τότε. Μία όμορφη – έτσι τουλάχιστον μου φαινόταν εμένα – μελαχρινή με πράσινα μάτια, γεμάτα κατανόηση κι αγάπη. Μέσης ηλικίας, ψηλή κι αδύνατη, ντυμένη με πλισέ φούστες έως κάτω από το γόνατο και ελαστικές μπλούζες ζιβάγκο. Κλασσικό μοδάτο ντύσιμο για σοβαρές κυρίες της δεκαετίας εβδομήντα. Το δικό μας ντύσιμο τότε ήταν η κλασσική μπλε ποδιά. Το μόνο που άλλαζε ήταν ο γιακάς στα κορίτσια. Ο δικός μου είχε δαντέλα, από τη χρυσοχέρα τη μάνα μου που τίποτα δεν της πήρα, όπως θα έλεγε αν διάβαζε τι γράφω τώρα. Μεγάλος βραχνάς η δαντέλα αυτή. Ειδικά αν είσαι λίγο ζωηρή και σκαρφαλώνεις, παίζεις ποδόσφαιρο ή τσακώνεσαι με τ’ αγόρια. Λερώνεται η δαντέλα και σκίζεται κι άντε να δικαιολογηθείς στη… χρυσοχέρα μετά.

Στο θέμα μας, πάλι, τότε είχαμε το ‘θεσμό’ του επιμελητή. Κάθε βδομάδα διαφορετικό παιδί ή δύο παιδιά – μαθητές ή μαθήτριες, όπως στη δική μου περίπτωση, είχαν το κλειδί της βιτρίνας και την ευθύνη να κρατούν την αίθουσα καθαρή. Δε σκουπίζαμε, ούτε σφουγγαρίζαμε βέβαια – είπαμε ήταν παλιά, αλλά όχι και προπολεμικά!- είχαμε επιστάτη και καθαρίστριες γι’ αυτές τις δουλειές. Φροντίζαμε να αδειάζουμε τα καλάθια απορριμμάτων, να έχει ο πίνακας κιμωλίες – ναι, δεν υπήρχαν μαρκαδόροι τότε- και ξεσκονίζαμε την έδρα της κυρίας μας. Τα ξεσκονόπανα, οι κιμωλίες σε κουτιά, κάποια τετράδια και φάκελοι ήταν μέσα στη βιτρίνα που έγραψα και πριν. Έτσι λέγαμε μία μεταλλική ντουλάπα που έμοιαζε με βιβλιοθήκη ως τη μέση με τζαμαρία μπροστά και με ντουλάπα από τη μέση και κάτω. Τα συρόμενα τζάμια κλείδωναν με μία κλειδαριά που έμοιαζε με μεταλλική φουρκέτα. Το κλειδάκι της μικρό, στον ίδιο κρίκο μαζί με αυτά των δύο ντουλαπιών από κάτω. Τα έπαιρνε ένας από τους δύο επιμελητές στο τέλος της μέρας και τα είχε πάντα μαζί του. Το μεσημέρι του Σαββάτου τα παρέδιδε στη δασκάλα για να τα δώσει στους επόμενους. Ναι, σωστά διαβάσατε, κάναμε μάθημα και τα Σάββατα. Μάλιστα στο δικό μου το δημοτικό συστεγάζονταν δύο σχολεία και το ένα ήταν τη μια βδομάδα πρωινό και την επόμενη απόγευμα.

Κάποτε λοιπόν που ήμουν εγώ επιμελήτρια μαζί με τη διπλανή μου, ας την πούμε Χριστίνα, πήρε τηλέφωνο η κυρία Φέτση στο σπίτι μου, να πάμε στο σχολείο με τα κλειδιά της βιτρίνας. Ήταν απόγευμα θυμάμαι, αλλά σκοτείνιαζε νωρίς. Η μητέρα μου απάντησε, χωρίς να με ρωτήσει, πως πηγαίνουμε αμέσως. Με ρώτησε για τα κλειδιά και της είπα πως δεν τα έχω εγώ αλλά η συμμαθήτριά μου κι έγινε έξαλλη. Φάουλ πρώτο, που θα καταλάβετε στη συνέχεια. Πήγαμε στο σχολείο, όπου μας ενημέρωσε ο διευθυντής του άλλου – απογευματινού σχολείου πως είχαν χαθεί τα ντοσιέ με τις βαθμολογίες ή κάτι τέτοιο και μόνο όποιοι είχαν κλειδιά μπορούσαν να τα πάρουν. Τους είπε η μητέρα μου πως δεν τα είχα τα κλειδιά, άρα εγώ αποκλείομαι από τους υπόπτους, αλλά υπήρξε πρόβλημα. Δεν μας πίστεψαν, γιατί στο τηλέφωνο δεν το αρνήθηκε αμέσως, αλλά μετά που πήγαμε εκεί και μάθαμε για τα ντοσιέ. Μας είπαν, σ’ εμένα τα έλεγε δηλαδή ο διευθυντής, πως αυτό που έκανα, να δώσω τα κλειδιά σε κάποιον, ήταν ανεύθυνο, ή αν τα έχασα θα έπρεπε να βρω τρόπο να επανορθώσω. Φάουλ δεύτερο. Ένιωθα να καίει το κεφάλι μου απ’ την αδικία. Μια ξινίλα κάθισε στο λαιμό μου και δε με άφηνε να μιλήσω. Ρώτησα αν είχαν πάρει τη συμμαθήτριά μου τηλέφωνο για το ίδιο θέμα και μου απάντησε ότι βεβαίως και την πήραν και μίλησαν με τον πατέρα της που τους διαβεβαίωσε πως μου τα είχε δώσει εμένα τα κλειδιά. Σηκωθήκαμε και φύγαμε χωρίς να υπάρξει λύση, με τη ρετσινιά της κλέφτρας – έτσι μου φαινόταν τότε και για πολλά χρόνια μετά- ή της ανεύθυνης. Σ’ αυτή μου την αίσθηση συνέβαλε η απειλή πως αν δε βρεθούν τα κλειδιά και τα ντοσιέ, θα πρέπει να καλέσουν την αστυνομία. Πως χάρη μας/μου έκαναν που δεν την κάλεσαν ήδη ,γιατί τους διαβεβαίωσε η δασκάλα μου πως ήμουν ένα καλό παιδί, καλή μαθήτρια και φιλότιμη χωρίς να δημιουργώ φασαρίες.

Την επόμενη μέρα στο σχολείο, είχα την αίσθηση ότι όλοι με κοιτούν γιατί ξέρουν και με θεωρούν ένοχη. Κανένα παιδί εκτός απ’ την Χριστίνα και τη δασκάλα μας δεν ήξερε κάτι φυσικά. Δεν κοίταζα κανένα, δεν μίλησα σε κανένα, ούτε καν στη διπλανή μου. Έφτιαχνα – και καλά τη διαρρύθμιση του θρανίου μου. Ίσιωνα το τετράδιο, δεξιά το μολύβι, αριστερά η γόμα… Αυτή βέβαια μου είχε γυρίσει την πλάτη και συζητούσε με τ’ άλλα κορίτσια για άσχετα θέματα όπως το μπαλέτο και πόσο τη βοηθά στη σωστή στάση του σώματος. Αφού χτύπησε το κουδούνι και μπήκανε όλοι οι μαθητές στην τάξη και η κυρία κάθισε στην έδρα, σηκώθηκα απ’ το θρανίο μου κι έλεγξα αν υπάρχουν κιμωλίες – δεν υπήρχαν – στον πίνακα και ζήτησα τα κλειδιά απ’ την Χριστίνα. Εκείνη με ένα ανάλαφρο τρόπο τα έβγαλε απ’ την τσέπη της ποδιάς της, σαν την Μαρκησία ντε Πομπατούρ, χωρίς να αντιλαμβάνεται την ενοχοποίησή της και μου τα έδωσε! Φούσκωσε το στήθος μου από αγανάκτηση! Η χθεσινή ξινίλα ξαναγύρισε στο λαιμό μου. Τα πήρα και πήγα κατευθείαν στην έδρα και τα άφησα μπροστά στη δασκάλα περιμένοντας εκεί, μπροστά. Όρθια, ακούνητη κι αμίλητη, αλλά τρέμοντας ολόκληρη από θυμό. Μου φάνηκε αιώνας μέχρι να υπάρξει κάποια αντίδραση. Η κυρία με κοίταξε μ’ ένα γλυκό ύφος, με παραμέρισε, πήρε τα κλειδιά και κατέβηκε από το βάθρο της έδρας. Ναι, η έδρα των δασκάλων ήταν υπερυψωμένη. Επάνω σε μία ξύλινη κατασκευή, βάθρο και είχαμε και υπερυψωμένο διάδρομο μπροστά στον πίνακα. Κατέβηκε λοιπόν και στάθηκε μπροστά στο θρανίο μου, ρωτώντας τη Χριστίνα πού τα βρήκε τα κλειδιά. Ντρέπομαι, αλλά σαν την είδα να κοκκινίζει και να ιδρώνει, χάρηκα τόσο πολύ, σαν να είχα βάλει γκολ σε αγώνα κυπέλου!

Τις εξελίξεις από εκεί και πέρα, δεν τις γνωρίζω σφαιρικά. Θυμάμαι μόνο ότι άλλαξα θρανίο και πως ποτέ κανένας δεν μου ζήτησε συγνώμη. Ίσως και γι’ αυτό να τη θυμάμαι ακόμη αυτή την ιστορία. Ενώ υπήρξε ουσιαστικά δικαίωση, τυπικά δεν απολογήθηκε κανείς ούτε για τις άδικες κατηγορίες εναντίον μου, ούτε για την ταλαιπωρία μου. Μετά από μέρες την ώρα που με έπαιρνε η μαμά μου από το σχολείο, η κυρία Φέτση είχε έρθει δίπλα μου και με κράτησε αγκαλιά από τους ώμους, λέγοντας πως είμαι μία από τις καλύτερες μαθήτριες και τα καλύτερα παιδιά στο τμήμα της. Η μητέρα μου τη ρώτησε τι έγινε τελικά με τα πράγματα που χάθηκαν κι η κυρία απάντησε πως υπήρξε απλά μια παρεξήγηση. Αυτό και τελεία. Ούτε συγνώμη, ούτε εξηγήσεις, τίποτα. Μία παρεξήγηση! Αυτό ήταν το τρίτο και φαρμακερό φάουλ. Κι ενώ στο ποδόσφαιρο μετά το δεύτερο φάουλ έρχεται η κόκκινη κάρτα και η ποινή της απομάκρυνσης απ’ τον αγώνα, στη ζωή μαθαίνεις να τα καταπίνεις και να προχωράς. Τουλάχιστον έτσι μας μάθαιναν τότε. Οι γονείς δεν συζητούσαν μαζί μας πριν μιλήσουν για μας με ένα τρίτο. Δε ζητούσαν την άποψή μας ή τα γεγονότα απ’ την πλευρά μας, ούτε οι δάσκαλοι. Οι τιμωρίες, οι ποινές κι οι απειλές ήταν κάτι φυσιολογικό και καθημερινότητα στα σχολεία. Συγνώμη δεν υπήρχε προς αποκατάσταση οποιασδήποτε αδικίας. Ο ενήλικος ήταν η εξουσία και το παιδί όφειλε τυφλή υπακοή και υποταγή. Η βία ήταν μέθοδος μάθησης για τα πάντα. Από την προπαίδεια έως το πώς καθαρίζουμε το ψάρι όταν τρώμε. Ευτυχώς πολλά άλλαξαν από τότε.

Οι ποδιές καταργήθηκαν το 1982. Την ίδια χρονιά με τον ίδιο νόμο και οι επιθεωρητές. Σταδιακά άλλαξε και η διαρρύθμιση των αιθουσών στα σχολεία. Σήμερα υπάρχουν διαδραστικοί πίνακες, προτζέκτορες, λαπ-τοπ, για να γίνεται πιο εύκολα και να είναι ενδιαφέρον το μάθημα. Υπάρχει ένας δημόσιος φορέας που αξιολογεί τα μαθησιακά προβλήματα, παλιά λεγόταν Κεδδυ, μετά ΚΕΣΥ και τώρα ΚΕΔΑΣΥ, ο ίδιος φορέας είναι απλά μας αρέσουν τα βαφτίσια, προτείνει λύσεις στους εκπαιδευτικούς αλλά και στους γονείς χωρίς να αποκλείει κανένα παιδί από τη διδασκαλία και την καθημερινή αλληλεπίδραση με συνομήλικα παιδιά. Το πιο σημαντικό μάθαμε από τις πληγές μας πώς δεν πρέπει να συμπεριφερόμαστε στα παιδιά. Οι έδρες των δασκάλων σήμερα είναι στο πάτωμα, στο ίδιο επίπεδο με τα θρανία των μαθητών. Δεν υπάρχει χάρακας ή βίτσα για εκφοβισμό ή κακοποίηση και οι βιβλιοθήκες στις τάξεις δεν κλειδώνουν. Σίγουρα υπάρχουν πολλά που πρέπει να διορθώσουμε ακόμη, ειδικά στην προσβασιμότητα των ΑμεΑ σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες, αλλά για μένα η κατάργηση της βιτρίνας, κυριολεκτικά και συμβολικά με κάνει να ελπίζω.

Τζένη

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.