Συμμόρφωση: Το τίμημα της κοινωνικής αποδοχής

Πολλές φορές πιάνουμε τον εαυτό μας να συμφωνεί με τις απόψεις μιας κοινωνικής ομάδας, μόνο και μόνο για να γίνει αποδεκτός. Η κοινωνική ομάδα πολλές φορές αποτελείται από γνωστά μας άτομα ή από αγνώστους μέσω των social media. Το φαινόμενο αυτό το αντιμετωπίζει πλήθος ανθρώπων και σχετίζεται με βαθύτερα ψυχολογικά αίτια, όπως η εγγενής ανθρώπινη ανάγκη για αποδοχή και η ευαλωτότητά μας στην κουλτούρα των social media.

Η ψυχολογία της συμμόρφωσης έχει μελετηθεί πολύ μέσω πειραμάτων και θεωρητικών προσεγγίσεων, με ένα από τα πιο γνωστά πειράματα να είναι αυτό του Solomon Asch, τα οποία έγιναν γνωστά ως «Asch Conformity Experiments». Σκοπός τους ήταν να διερευνηθεί το κατά πόσο θα επηρεαζόταν η απάντηση ενός φοιτητή σε μια πάρα πολύ εύκολη ερώτηση, όταν ο φοιτητής αυτός νωρίτερα είχε ακούσει άλλους συμμετέχοντες να δίνουν λανθασμένη απάντηση. Τα αποτελέσματα αποτέλεσαν έκπληξη για τον ίδιο, καθώς ένα υψηλό ποσοστό, περίπου 35%, επέλεγε τη λανθασμένη απάντηση των υπολοίπων. Τα πειράματα αυτά απέδειξαν πόσο έντονη είναι η ανάγκη ενός ατόμου οι απόψεις του να συμφωνούν με των άλλων και πόσο χαμηλή μπορεί να γίνει η πίστη στις ιδέες του όταν αμφισβητούνται από άλλα άτομα. Έτσι διαπιστώθηκε υπό πόσο έντονο φόβο κριτικής και απόρριψης ζουν οι περισσότεροι άνθρωποι και πόσο ισχυρή είναι η ανάγκη τους να γίνονται αποδεκτές οι απόψεις τους.

Τα social media αυξάνουν ακόμη περισσότερο την ανάγκη συμμόρφωσης με τη μάζα, καθώς ανά διαστήματα εμφανίζονται ορισμένες τάσεις, φαινόμενα που γίνονται viral, είτε πρόκειται για μουσική, είτε για απόψεις είτε για αστεία. Ο άνθρωπος που δεν τα κατανοεί και δεν επιθυμεί να συμμετέχει, ιδιαίτερα εάν ανήκει στην ομάδα των νέων, νιώθει πως θα φαίνεται παράταιρος στην παρέα του, ότι θα τον επικρίνουν ή ακόμη και θα τον αφήσουν στο περιθώριο, κι έτσι αναγκαστικά συμμορφώνεται. Πολλοί είναι εκείνοι που δημοσιεύουν απόψεις οι οποίες είναι ακόμη και αντίθετες με τις δικές τους, απλώς για να έχουν την πιθανότητα να γίνουν viral, να λάβουν περισσότερα likes και views. Στην εποχή μας, μια ανάρτηση με λιγοστά likes ή αρνητικά σχόλια μπορεί να ρίξει την ψυχολογία του ατόμου, γι’ αυτό και ορισμένοι θεωρούν πως η συμμόρφωση βοηθά την ψυχική υγεία. Στην πραγματικότητα, όμως, με το να καταπνίγονται οι προσωπικές απόψεις, το άτομο καταπιέζεται, αμβλύνει την ικανότητα της κριτικής του σκέψης και γίνεται παθητικό και άβουλο.

Είναι επιτακτική η ανάγκη, παρά τα ερεθίσματα της εποχής, η οικογένεια και το σχολείο να καλλιεργούν στους νέους την ικανότητα της κριτικής σκέψης, ώστε να απορρίπτουν και να δέχονται ερεθίσματα που είναι ταιριαστά με τους ίδιους, επιλέγοντας να έχουν στη ζωή τους άτομα που δεν θα τους κρίνουν για τις ξεχωριστές τους απόψεις και γενικά θα τις σέβονται. Η ενασχόληση με την τέχνη, το διάβασμα βιβλίων και η ενημέρωση για ζητήματα της επικαιρότητας μπορούν να βοηθήσουν να οξύνουν το μυαλό τους και να έχουν τη δυνατότητα να σχηματίσουν προσωπικές, ισχυρές απόψεις. Παράλληλα, είναι σημαντικό οι νέοι να ενισχύουν την αυτοπεποίθησή τους και να μαθαίνουν να εκφράζονται ελεύθερα, χωρίς φόβο απόρριψης. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να διατηρήσουν την αυθεντικότητά τους και να διαμορφώσουν μια σταθερή προσωπικότητα, βασισμένη στις δικές τους αξίες και πεποιθήσεις.

Ιωάννα Χαντζαρά

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


Discover more from TheBluez

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading