Η γιορτή της μητέρας! Πάντα με ακολουθούσε το γνωστό κλισέ, “εγώ πότε θα γίνω μάνα;”. Βλέπεις, πάντα το ήθελα. Όμως σημασία δεν έχει τι θέλουμε, ε;
Άργησα πολύ. Είχα και τον κόσμο, να με αγχώνει περισσότερο. “Άντε, πότε θα κάνεις ένα παιδάκι;”. Χαμογελούσα και σιωπούσα. Μέχρι, που έκανα (η Παναγία μόνο ξέρει τι τράβηξα!).
Σιγά που ο κόσμος δεν θα έβρισκε να πει πάλι, κάτι! “Ένα παιδί, ίσον κανένα”, τι βαρύγδουπη δήλωση και πόσο εσφαλμένη! Ένα μου χάρισε ο Θεός ρε φίλε! Και να σου πω κάτι; Μου φτάνει ο καημός μου που θα το αφήσω μόνο σε αυτόν τον ρημαδόκοσμο, που καλή κουβέντα δεν σώνει να πει. Μου είναι ήδη εξαιρετικά δύσκολο να διαχειριστώ το ότι ίσως δεν ήμουν αρκετή να κάνω ακόμα ένα παιδί και ακόμα πιο δύσκολο το ότι δεν ξέρω μετά από τον μπαμπά του κι από εμένα τι θα γίνει. Τι;;; Θα βρει ανθρώπους να το αγαπήσουν το παιδάκι μου, όπως εμείς; Θα έχει αδελφικούς φίλους; Θα είναι μια γροθιά με τα ξαδέρφια του; Θα έχει έναν ώμο να κλάψει; Μια αγκαλιά να ακουμπήσει; Μια πόρτα να χτυπήσει, να μοιραστεί την χαρά και την λύπη του; Αυτό το ότι θα το αφήσω μόνο, βαθιά πληγή μέσα μου. Γι’ αυτό, αν θες εσύ, που δήθεν νοιάζεσαι, που δήθεν συμμερίζεσαι τον πόνο μου, ξύνοντας όσο πιο βαθιά μπορείς την πληγή μου, πάρε την διχαλωτή γλωσσίτσα σου που στάζει δηλητήριο και άντε στο καλό!
Ναι, μόνο μία φορά έγινα μάνα. Γιατί μου στερείς το δικαίωμα να νιώθω ό,τι κι εσύ που έχεις δύο ή περισσότερα παιδιά;
Ναι, μόνο μία φορά έγινα μάνα, έχοντας μία μοναδική φορά την ευκαιρία, να ζήσω τις πιο μαγικές στιγμές της ζωής μου. Το άκουσμα της καρδούλας του στο υπερηχογράφημα και την αίσθηση του να κινείται μέσα μου, να κλωτσάει.
Η ζωή, δυστυχώς, δεν τα φέρνει όλα όπως τα ονειρευόμαστε. Δεν είχα καν έναν φυσιολογικό τοκετό, που λαχταρούσα. Έφερα στον κόσμο το παιδί μου με καισαρική. Τι άκουσα και γι’ αυτό! “Αν δεν γεννήσεις φυσιολογικά, δεν ξέρεις τι θα πει γέννα”. “Η καισαρική δεν είναι γέννα”. Γιατί οι άνθρωποι απαξιώνουμε και υποτιμούμε τον αγώνα, την προσπάθεια, την στιγμή, την ζωή την ίδια, κάποιου; Πολλά προβλήματα υγείας και μια χούφτα φάρμακα τρεις φορές την ημέρα, μου στέρησαν και τον θηλασμό. Έχασα αυτήν την επαφή, αυτήν την σύνδεση και έκλαψα πολύ, πικράθηκα πολύ. Δεν έφτανε αυτό όμως, όχι! Είχα και σένα, να μου τρίβεις στη μούρη το “αν δεν θηλάσεις, δεν μπορείς να νιώσεις μάνα”. Κι εγώ ένιωθα τόσο λίγη, που απολογούμουν. Γιατί να νιώθω λιγότερο μάνα από σένα; Έχει άραγε η μάνα, μονάδα μέτρησης;
Ναι, μία φορά έγινα μάνα και για να τα καταφέρω, πέρασα από Συμπληγάδες πέτρες και λύγισα πολλές φορές, απογοητεύτηκα άλλες τόσες, προσευχήθηκα τόσες κι άλλες τόσες. Στο τέλος, το παιδί μου, τρύπωσε στα σπλάχνα μου. Με νάρκωσαν, μου έσχισαν κυριολεκτικά τα σωθικά, η τομή πονούσε για πολύ καιρό. Από τότε, κι ας πέρασαν χρόνια, υπάρχουν στιγμές που με ενοχλεί, που μου φέρνει φαγούρα. Είναι το σημάδι στο σώμα μου που δεν θα έσβηνα ποτέ και με τίποτα! Κράτησα το μωρό στα χέρια μου, το έλουσα, το τάισα, το έντυσα, του άλλαξα πάνες, ξενύχτησα, πιέστηκα, η εξάντληση ήταν το δεύτερο όνομά μου πια, μα το βλέμμα μου απέκτησε μια λάμψη κοιτάζοντάς το. Ήταν δικό μου. Αυτό το μικροσκοπικό πλασματάκι, ήταν δημιούργημά μου. Εντάξει, εντάξει, όχι μόνο δικό μου και του μπαμπά του. Ας γράψει δικό του κείμενο εκείνος. Τώρα μιλάμε για τις μάνες και για την γιορτή της μητέρας!
Και έφτασε η ώρα για το πρώτο γελάκι, το πρώτο εμβόλιο, το πρώτο δοντάκι, το κόψιμο της πρώτης τουφίτσας μαλλιών (που μπήκε στο άλμπουμ, δίπλα στο βραχιολάκι που είχε στο χεράκι όταν γεννήθηκε και στο μανταλάκι του ομφαλού), η πρώτη φορά που συλλάβισε την λέξη “μαμά”, τα πρώτα βήματα. Όλα αυτά τα πρώτα, που είναι χαραγμένα στο θησαυροφυλάκιο του νου και της ψυχής κάθε μαμάς.
Και έφτασε η ώρα για τον παιδικό σταθμό, που νομίζεις ότι είναι αποχωρισμός ζωής και θανάτου, που δεν μπορείς να ελέγξεις τα δάκρυα και τα συναισθήματά σου. Και είναι εκείνη η ώρα που αφήνει το χέρι σου, που τρέχει κατευθείαν στα άλλα παιδάκια, που φεύγει μακριά σου, θα είναι μακριά σου ώρες. Γυρίζει πίσω, σε χαιρετάει και σου στέλνει ένα φιλί κι εσύ συνεχίζεις να κλαις και να αναρωτιέσαι, μα πότε μεγάλωσε τόσο!
Και συνεχίζει στα προνήπια, στα νήπια, που μαθαίνει γράμματα, αριθμούς, τραγούδια, ποιήματα και είσαι τόσο περήφανη. Φυσικά, δεν λείπουν οι καινούργιες χειρονομίες και κουβέντες από την συναναστροφή με τα άλλα παιδιά και προσπαθείς να βρεις τις ισορροπίες, να του δείξεις το σωστό, τι να αποφύγει, τι να κρατήσει και πώς να γίνει αυτό.
Όταν αρχίζει το δημοτικό, ένας νέος κόσμος ξεκινάει. Εκεί που μέχρι τότε, το πιο δύσκολο μαθησιακό κομμάτι ήταν που του μάθαινες τα λόγια από τα ποιήματα στις γιορτές και πώς να σταθεί καμαρωτά στη σκηνή, τώρα, αρχίζει το καθημερινό διάβασμα. Πόσες ώρες από τη ζωή μου πέρασα σε μια καρέκλα να προσπαθώ να πείσω το παιδί μου ότι πρέπει να διαβάσουμε. Με το που ανοίγαμε το βιβλίο, θυμόταν ότι πεινούσε, ότι ήθελε να πάει τουαλέτα, ότι ξέχασε να μου πει κάτι, ότι ήθελε να ξυθεί, ότι έχει παιδικά στην τηλεόραση, ότι το μολύβι δεν έχει μύτη, ότι, ότι, ότι… Πόση υπομονή χρειάζεται η μαμά που διαβάζει η ίδια το παιδί της! Ομολογώ ότι συχνά την έχανα.
Πολλές επίσης οι ώρες που περνάει μια μαμά με παιδί στο δημοτικό, σε πάρτυ γενεθλίων. Πολλοί οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριες, πολλά και τα καλέσματα, σε παιδότοπους, σε σπίτια, σε πάρκα, σε αίθουσες προβολής ταινιών. Πόσες συζητήσεις, πόσοι κοινοί προβληματισμοί, χωρίς φυσικά να λείπουν και οι στιγμές, που οι μαμάδες “φέρτο σε μένα, να το στρώσω” σου προκαλούν νευρικό κλονισμό. Είναι εκείνες οι μαμάδες, που τα κάνουν πάντα όλα σωστά, ενώ εσύ όχι. Είναι εκείνες οι μαμάδες που έχουν τα τέλεια παιδιά, ενώ εσύ όχι και μόνο αν αναλάβουν εκείνες το δικό σου παιδί θα το στρώσουν και θα το μετατρέψουν σε υπόδειγμα παιδιού. Δε πα να λένε! Στο τέλος της ημέρας ξέρεις τι μένει; Το χάδι του παιδιού σου, το χαμόγελό του όταν σου λέει πόσο ωραία πέρασε, πόσο τυχερό είναι που είσαι η μαμά του και πόσο σε αγαπάει.
Κι έρχεται το γυμνάσιο και μαζί του και η συντέλεια του κόσμου. Δεν είσαι πολύ χρήσιμη πια στο παιδί. Αναζητά την ανεξαρτησία του διακαώς. Όλα τα μπορεί μόνο του πια. Τα φιλιά, οι αγκαλιές, τα “σ’ αγαπώ” αραιώνουν. Κι αρχίζεις να τριγυρνάς σαν την Αστέρω και να μονολογείς.
Το χειρότερο έρχεται στο λύκειο, όταν πια, ως μαμά έφηβου παιδιού, όλα τα κάνεις λάθος, για όλα φταις, αμφισβητείται κάθε σου λέξη, το παιδί σου έχει συνέχεια νεύρα, η πόρτα του δωματίου του θέλει καινούργια κάσα από το βρόντηγμα, το δωμάτιο να αεριστεί συνεχόμενα για τα επόμενα δέκα χρόνια, από την κλεισούρα.
Αυτό που δεν συνηθίζεται με τίποτα, η αγωνία του να μπει στο σπίτι. Είτε λείπει μέρα, είτε νυχτώσει, αν δεν ακούσεις το κλειδί στην πόρτα, η καρδιά σου τριγυρνάει έξω από το σώμα σου. Ποιος να σου το ‘λεγε, ότι ο πιο αγαπημένος ήχος στα αυτιά σου θα γίνει αυτό το κλειδί στην πόρτα, που θα παίρνει μονομιάς από πάνω σου την ένταση, θα κλείνεις τα μάτια και θα ξεφυσάς από ανακούφιση.
Μέχρι εδώ είμαι εγώ. Μέχρι εδώ η εμπειρία μου ως μαμά. Ένα μονάκριβο παιδί, στην εφηβεία, στο λύκειο.
Σίγουρα δεν διεκδικώ βραβείο τελειότητας.
Σίγουρα έχω κάνει αμέτρητα λάθη, άλλα πιο σοβαρά κι άλλα ασήμαντα.
Σίγουρα θα κάνω κι άλλα.
Ένα είναι το σίγουρο! Το παιδί μου, είναι όλος μου ο κόσμος!
Χρόνια μου πολλά λοιπόν!
Χρόνια πολλά σε όλες τις μαμάδες του κόσμου!
Σε κείνες που νιώθουν ότι τα κάνουν όλα λάθος, που έχουν ενοχές για το αν δεν αφιερώνουν το χρόνο που θα ήθελαν, αφού δουλεύουν ώρες, για το αν κακομαθαίνουν το παιδί τους με τις πολλές αγκαλιές, για το αν είναι αυστηρές παραπάνω, για το αν δεν είναι όσο αυστηρές πρέπει, για το αν “πνίγουν” το παιδί, όντας υπερπροστατευτικές, για το αν λένε περισσότερα ‘όχι’ και λιγότερα ‘ναι’, και για χίλια δυο άλλα. Να σου πω κάτι; Δεν υπάρχει εγχειρίδιο καλού γονέα. Ό,τι κάνουμε να είναι με γνώμονα την αγάπη. Μην ακούς τι λέει η κάθε μαμά. Το καλύτερο θα ήταν να κοιτάει η καθεμιά την καμπούρα της και να βουτάμε την γλώσσα στο μυαλό πριν κρίνουμε εκείνη, που το παιδί της χτυπιέται στο πάτωμα ή αντιμιλάει ή δεν τρέφεται σωστά ή οτιδήποτε!
Χρόνια πολλά σε κείνες που έχουν δύο ή περισσότερα παιδιά και την αγωνία μήπως αδικούν κάποιο ή ευνοούν κάποιο άλλο.
Σε κείνες που έχουν ένα παιδί και τις ενοχές που δεν έκαναν δεύτερο. Όχι, το ένα δεν είναι ίσον κανένα!
Σε κείνες που έχασαν το παιδί τους. Που αναρωτήθηκαν τόσες φορές, “γιατί το παιδί μου κι όχι εγώ”. Που ζουν με τις αναμνήσεις και με μια πληγή που δεν θα επουλωθεί ποτέ, με τον πόνο μόνιμο συνοδοιπόρο. Στέλνω μια τεράστια αγκαλιά!
Χρόνια πολλά σε κείνες που ξεροσταλιάζουν σε μια καρέκλα, σε ένα θάλαμο νοσοκομείου και βλέπουν το σπλάχνο τους, είτε σε μικρή ηλικία είτε σε μεγαλύτερη, να δίνει μάχη για τη ζωή του. Είστε οι πραγματικοί ήρωες της ζωής.
Σε κείνες που έχουν παιδί σε αμαξίδιο, παιδί με νοητική υστέρηση, παιδί με αυτισμό και δεν παύουν να αγωνίζονται για τα δικαιώματά τους, για ισότητα και ίσες ευκαιρίες στη ζωή, δεν παύουν να δείχνουν τις πρακτικές δυσκολίες στο μεγάλωμά τους, με κείνη την αξιοπρέπεια και το φως που εκπέμπουν, ευαισθητοποιώντας τους ανθρώπους γύρω τους, που γίνονται παράδειγμα προς μίμηση.
Σε κείνες που δεν έχουν γεννήσει βιολογικό παιδί, μα έχουν υιοθετήσει. Θέλει κότσια! Κόντρα σε μια ψυχοφθόρα γραφειοκρατία, κόντρα σε απαρχαιωμένες αντιλήψεις, κόντρα σε στερεότυπα!
Σε κείνες που κατατρύπησαν το σώμα τους, πάλεψαν με εξωσωματικές, μάτωσαν πολλές φορές την ψυχή τους, θέλοντας να γίνουν μάνες, μα ο Θεός, η μοίρα, το γραμμένο, δεν το επέτρεψαν. Πέρασα κάπως, κάπου, κοντά από όλο αυτό! Ξέρω την λαχτάρα! Και ξέρω πως έχετε δώσει όλη σας την αγάπη, γιατί έχετε άπλετη από δαύτη, σε ανίψια, βαπτιστήρια, παιδιά φίλων. Μάνες σας λογίζω εγώ. Με έναν άλλο, μοναδικό, ιδιαίτερο τρόπο.
Σε κείνες που είναι μαμάδες και γιαγιάδες και στον διπλό αυτό ρόλο είναι μαζεμένη όλη η ευλογία του Θεού. Είναι αυτό το γνωστό, μα τόσο αληθινό, “του παιδιού μου το παιδί, είναι δύο φορές παιδί μου”
Χρόνια πολλά, στην μαμά, στην πιο όμορφη λέξη και έννοια ολάκερου του κόσμου! Χρόνια πολλά στο πρόσωπο που σε μια λέξη με μόλις τέσσερα γράμματα, χωράει τόσες ακόμα, αγάπη, νοιάξιμο, φροντίδα, στοργή, άγγιγμα, ζεστασιά, αγκαλιά, χάδι, ασφάλεια, σιγουριά!
Χρυσούλα Καμτσίκη
