TheBluez

Πρόσφατα, καθώς σκρόλαρα αμέριμνα στο κινητό μου (τι ειρωνεία!), έπεσα πάνω σε ένα άρθρο με τίτλο «5 συνήθειες που σε κάνουν αντιπαθή». Συνήθως τέτοιου είδους άρθρα τα προσπερνώ, μακάρι να το έκανα και αυτή τη φορά…

Κάνοντας τον απολογισμό μου, με πρόθεση αυτοβελτίωσης, παραδέχομαι, ότι έχω σίγουρα τις δύο από τις πέντε “συνήθειες” και πιθανόν σε κάποιες περιόδους της ζωής μου να έχω υιοθετήσει και δύο από τις άλλες. Σύμφωνα με το άρθρο, οι βασικότερες συνήθειες, οι οποίες με κάνουν αντιπαθή, είναι ότι κρατώ σχεδόν πάντα το κινητό μου στο χέρι, το οποίο τσεκάρω συχνά πυκνά και πως διακόπτω όταν μιλούν οι άλλοι. Το δεύτερο ειδικά, το ξέρω και προσπαθώ να το μειώσω. Άλλωστε, ξέρω πόσο ενοχλητικό είναι αφού το έχω βιώσει κι εγώ πολλές φορές. Κι εκεί κάπου λύγισα. Ένιωσα χάλια. Πραγματικά. Στενοχωρήθηκα, όχι απλώς γιατί αναγνώρισα τον εαυτό μου μέσα στις λέξεις ενός άψυχου άρθρου που γενικεύει και αναπαράγει στερεότυπα. Αλλά γιατί κατάλαβα ότι ό,τι και να κάνω, πάντα έτσι θα με βλέπουν οι άλλοι. Όχι ως έναν άνθρωπο που προσπαθεί, όχι ως κάποιον νευροδιαφορετικό που παλεύει με αυτό, αλλά απλώς… αντιπαθή.

Δεν στεναχωρήθηκα τόσο για το πώς φαίνομαι, ούτε γιατί κάποιος με χαρακτήρισε έτσι. Με πόνεσε περισσότερο το ότι ακόμα μιλάμε για “καλές” και “κακές” συνήθειες, λες και όλοι έχουμε βγει από το την ίδια εργοστασιακή μήτρα. Ότι ακόμα δεν έχουμε κάνει το άλμα από την επιφανειακή “ευγένεια” στην ουσιαστική κατανόηση της διαφορετικότητας. Δεν με ενδιαφέρει να με συμπαθούν όλοι. Με πληγώνει ότι, ακόμα και σήμερα, δυσκολευόμαστε να δούμε πίσω από τις συμπεριφορές, τον άνθρωπο. Γιατί αυτές μου οι “συνήθειες” δεν είναι αποτέλεσμα αδιαφορίας ή έλλειψης σεβασμού. Είναι χαρακτηριστικά που συνδέονται με τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλός μου, καθώς έχω ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας). Και η ΔΕΠΥ κάνει κάποια πράγματα δύσκολα, όχι μόνο για τους άλλους, αλλά και για μένα. Δεν ελέγχω πάντα πότε θα πεταχτώ να πω κάτι. Το κάνω από παρορμητικότητα και ενθουσιασμό και όχι για να κυριαρχήσω στη συζήτηση. Δεν το κάνω για να ακυρώσω τον άλλο, αλλά γιατί θα ξεχάσω αυτό που θέλω να πω αν δεν το πω αμέσως. Τα χαρακτηριστικά της ΔΕΠΥ είναι νευρολογικές ιδιαιτερότητες, όχι ηθικά ή προσωπικά ελαττώματα. Και καθώς οι συμπεριφορές ενός ατόμου με ΔΕΠΥ είναι ακόμη παρεξηγήσιμες και θεωρούνται αγενείς, είναι φυσικό και επόμενο να εισπράττω αποδοκιμαστικά βλέμματα. Ή, ακόμα χειρότερα, μια παλάμη σηκωμένη, σαν “στοπ”, με το που ανοίγω το στόμα μου. Αλλά αυτό είναι θέμα ερμηνείας, όχι πρόθεσης.

Δεν είναι εύκολο να νιώθεις μονίμως έξω από τον χορό, σ’ έναν κόσμο που δεν αρκείται απλώς στη συμμετοχή, αλλά απαιτεί να χορεύεις στον ίδιο ρυθμό με όλους. Μου είναι δύσκολο να διατηρώ την προσοχή μου για πολλή ώρα στο ίδιο πράγμα, καθώς το μυαλό μου πηδά με ιλιγγιώδη ταχύτητα από σκέψη σε σκέψη σαν κατσικάκι που δεν κάθεται στιγμή. Και ναι, κρατώ και κοιτάζω το κινητό, όχι γιατί δεν με νοιάζει η παρέα, αλλά γιατί αν δεν κάνω κάτι με τα χέρια μου και δεν αλλάξω εστίαση, χάνω τη συγκέντρωσή μου σ’ αυτό που ακούω. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, δεν το κάνω λοιπόν γιατί βαριέμαι ν’ ακούσω αυτά που έχεις να πεις, ούτε αδιαφορώ, και φυσικά δεν το κάνω γιατί είμαι απλώς αγενής, όπως βιάζεστε να με χαρακτηρίσετε.

Δεν είναι όλα θέμα τρόπων. Μερικές συμπεριφορές, αυτές που θεωρούνται “απαράδεκτες”, “σπαστικές”, “εκνευριστικές”, μπορεί να είναι αποτέλεσμα ενός διαφορετικού νευρολογικού τρόπου λειτουργίας. Κι όμως, σπάνια το βλέπει κανείς έτσι. Συνήθως, απλώς σου κολλούν μία, δύο… χίλιες ταμπέλες. Είσαι αγενής, αδιάφορος, απρόσεκτος, αφηρημένος, ανοργάνωτος, ενοχλητικός, νευρικός, υπερκινητικός, ανταγωνιστικός, ανυπόμονος, μιλάς πολύ… Κανείς δεν κάθεται να σκεφτεί αν αυτά είναι όντως ελαττώματα και συνήθειες ή ο τρόπος που λειτουργεί το συγκεκριμένο άτομο. Ερμηνείες βιαστικές, βασισμένες σε ένα σύστημα που δεν χωράει το διαφορετικό και το απορρίπτει.

Και ξέρεις κάτι; Μπορεί να συμβεί και σε σένα. Όλοι μας, κάποια στιγμή, έχουμε φερθεί αλλοπρόσαλλα, δύστροπα, ή παρεξηγήσιμα. Όταν δεν είμαστε καλά, όταν κάτι μας βαραίνει, γινόμαστε ευέξαπτοι, γκρινιάρηδες, αφηρημένοι. Μπορεί να παραπονεθούμε για τον καφέ, τον σερβιτόρο, την κίνηση, τη ζωή. Μπορεί να διακόψουμε κάποιον την ώρα που μιλά, όχι από έλλειψη σεβασμού, αλλά από μια βαθιά, ανθρώπινη ανάγκη να ακουστούμε. Γιατί κουβαλάμε πληγές. Γιατί πονάμε. Και δεν σημαίνει αυτό απαραίτητα ότι είμαστε εγωκεντρικοί, αδιάφοροι ή αγενείς. Σημαίνει απλώς πως είμαστε… άνθρωποι.

Δεν γράφω όλα αυτά για να δικαιολογηθώ. Ούτε για να πω πως δεν έχω ευθύνη για τη συμπεριφορά μου. Το αντίθετο, προσπαθώ. Και όσο καλύτερα καταλαβαίνω πώς λειτουργώ, τόσο περισσότερο δουλεύω πάνω στο να συνυπάρχω με τους άλλους. Σε αυτό βοήθησε πολύ και η διάγνωση. Αλλά χρειάζομαι και λίγη κατανόηση. Όχι συγκατάβαση. Όχι λύπηση. Κατανόηση. Να μπορείτε να δεχτείτε ότι υπάρχουν και άλλες ερμηνείες πίσω από κάποιες συμπεριφορές, πέρα από τις στερεοτυπικές που έχουμε διδαχθεί.

Και σε όσους ένιωσαν κάποια στιγμή όπως εγώ, να χάνουν τον εαυτό τους μέσα σε κουτάκια, που δεν τους χωράνε – όπως η ΔΕΠΥ, ο αυτισμός, οι αγχώδεις διαταραχές, η δυσλεξία, η κοινωνική φοβία ή οτιδήποτε άλλο που τους αποξενώνει, θέλω να τους πω, ότι δεν είναι μόνοι. Δεν είμαστε “ελλαττωματικοί”, ούτε “αντικοινωνικοί”. Είμαστε απλώς διαφορετικοί. Και η διαφορά δεν είναι πρόβλημα, όσο η καρδιά μας παραμένει γεμάτη καλοσύνη και ενσυναίσθηση.
Και αν κάποιες φορές μας βλέπουν σαν “αντιπαθητικούς”, αυτό λέει ίσως περισσότερα για το πώς δεν μάθαμε σαν κοινωνία να δεχόμαστε και να αγκαλιάζουμε το διαφορετικό, παρά για το πώς είμαστε εμείς.