Έχεις πιάσει ποτέ τον εαυτό σου να βλέπει φωτογραφίες φίλων από μια έξοδο και να σκέφτεται ότι έχασες κάτι σημαντικό; Αν ναι, τότε πιθανότατα έχεις βιώσει το FOMO (Fear of Missing Out), δηλαδή τον φόβο ότι οι άλλοι ζουν εμπειρίες από τις οποίες εσύ απουσιάζεις.
Ο φόβος της απώλειας ευχάριστων εμπειριών (FOMO) είναι ένα συχνό φαινόμενο που παρατηρείται στις μέρες μας, με την αύξηση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Βασικό στοιχείο του FOMO είναι η ανάγκη για συνεχή διατήρηση της σύνδεσης με το κοινωνικό δίκτυο του ατόμου, γεγονός που οδηγεί στη συχνή (και, για ορισμένους ανθρώπους, υπερβολική) χρήση ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης και υπηρεσιών ανταλλαγής μηνυμάτων.
Ο όρος FOMO εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα μέσα ενημέρωσης στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Εκείνη την περίοδο, η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είχε γνωρίσει εκθετική αύξηση σε παγκόσμιο επίπεδο. Λόγω της ευρύτερης χρήση των smartphone, ήταν πλέον εύκολο να πληροφορείται κανείς για δυνητικά ικανοποιητικές εμπειρίες (τόσο στον διαδικτυακό όσο και στον φυσικό κόσμο) που ενδέχεται να χάνει. Αξίζει να σημειωθεί ότι, ήδη από την αρχή, το FOMO περιγράφηκε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης ως μια κατάσταση που προκαλεί άγχος.
Μία βασική αιτία δημιουργίας του φαινομένου αυτού, είναι η εγγενής τάση του ανθρώπου να ανήκει σε μια κοινωνική ομάδα και η φοβία του μήπως βιώσει μια κοινωνική απόρριψη. Δηλαδή το FOMO, δεν οφείλεται μόνο στο ότι “χάνουμε μια δραστηριότητα”, αλλά κυρίως στον φόβο ότι η απουσία μας θα επηρεάσει τις κοινωνικές μας σχέσεις και το αίσθημα του «ανήκειν». Θεωρείται μορφή προβληματικού δεσμού με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και συνδέεται με μια σειρά αρνητικών συνεπειών για το άτομο, όπως η έλλειψη ύπνου, η μειωμένη ικανότητα διαχείρισης της καθημερινότητας, η συναισθηματική ένταση, οι αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική ευεξία, το άγχος και η έλλειψη συναισθηματικού ελέγχου.
Το FOMO επίσης σύμφωνα με έρευνες συνδέεται και με συμπεριφορές καταναλωτισμού. Άτομα που έχουν την τάση να θέλουν να προκαλούν φθόνο στους άλλους είναι πιο πιθανό να βιώσουν FOMO και να οδηγηθούν στην αγορά του προϊόντος ή της εμπειρίας, όπως και άτομα τα οποία ενθουσιάζονται με τη φαντασίωση εμπειριών. Ενώ πιο συνετά άτομα που οργανώνουν σωστά τις σκέψεις τους πριν κάνουν κάτι, είναι λιγότερο πιθανό να βιώσουν FOMO.
Υπάρχουν ποικίλοι τρόποι να διαχειριστεί κανείς το FOMO. Πρώτα απ’όλα, είναι ωφέλιμο τα άτομα να ρωτούν τον εαυτό τους πριν συμμετέχουν σε ένα γεγονός να ρωτούν τον εαυτό τους αν τα ενδιαφέρει πραγματικά, μιας και η συμμετοχή στα πάντα μπορεί να οδηγήσει σε αίσθημα εξουθένωσης. Η επικέντρωση σε ουσιαστικές διαπροσωπικές σχέσεις που δε θα κρίνουν τα άτομα αν δε συμμετέχουν στα πάντα και δε θα τα κάνουν να σκέφτονται το πόσο δημοφιλή είναι, είναι επίσης κάτι σημαντικό , όπως και η αυθυποβολή αποχής από την οθόνη για κάποια διαστήματα και η εύρεση εναλλακτικών δραστηριοτήτων.
Συνοψίζοντας, το FOMO αποτελεί ένα ιδιαίτερα διαδεδομένο φαινόμενο της σύγχρονης ψηφιακής εποχής όμως δεν είναι αναπόφευκτο. Η συνειδητή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η οργάνωση των σκέψεών μας, η εύρεση των πραγματικών μας αναγκών και η καλλιέργεια ουσιαστικών διαπροσωπικών σχέσεων, αποτελεί τρόπο να αποφύγουμε την επιρροή αυτού του φαινομένου στη ζωή μας.
Ιωάννα Χαντζαρά