TheBluez

Προηγούμενο

Η διαταγή έφτασε τρία πρωινά αργότερα. Ο Αλεξέι διάβασε το έγγραφο δύο φορές, παρόλο που το περιεχόμενό του ήταν απολύτως σαφές. Η μονάδα του έπρεπε να μετακινηθεί προς τα δυτικά μέσα στις επόμενες σαράντα οκτώ ώρες. Οι δυνάμεις στο μέτωπο χρειάζονταν ενισχύσεις και ο λόχος του είχε λάβει εντολή να ενταχθεί σε νέα επιχείρηση. Δεν υπήρχε περιθώριο διαπραγμάτευσης.

Ο Αλεξέι ακούμπησε το χαρτί πάνω στο γραφείο και πέρασε το χέρι του από τα μαλλιά του. Σαράντα οκτώ ώρες. Σε σαράντα οκτώ ώρες έπρεπε να φύγει από το χωριό που είχε αρχίσει να μοιάζει λιγότερο με έναν προσωρινό σταθμό και περισσότερο με ένα μέρος όπου θα ήθελε να μείνει.

Σκέφτηκε την Ιρίνα. Το πρώτο τους φιλί. Το πρόσωπό της όταν είχε ακούσει την αλήθεια για τον πατέρα της. Τον τρόπο που τον κοίταζε χωρίς να βλέπει μόνο τη στολή του.

Έκλεισε τα μάτια. Δεν είχε δικαίωμα να της ζητήσει να τον περιμένει. Δεν είχε δικαίωμα να της υποσχεθεί πως θα επέστρεφε. Μα είχε ήδη καταλάβει πως, αν έφευγε χωρίς να της πει τι σήμαινε για εκείνον, θα κουβαλούσε αυτή τη σιωπή σε κάθε δρόμο, σε κάθε μάχη και σε κάθε νύχτα που θα περνούσε μακριά της. Κι έτσι, πήρε το παλτό του και βγήκε στον δρόμο. Έπρεπε να τη βρει. Όσο ακόμη είχε χρόνο.

Ο Αλεξέι τη βρήκε πίσω από το σπίτι, εκεί όπου η Ιρίνα προσπαθούσε να σπάσει με ένα μικρό τσεκούρι τα τελευταία κομμάτια ξύλου για τη σόμπα.
— Ιρίνα.
Εκείνη γύρισε ξαφνιασμένη. Μόλις τον είδε, άφησε το τσεκούρι στην άκρη.
— Συμβαίνει κάτι;

Ο Αλεξέι δεν απάντησε αμέσως. Την κοίταξε για λίγες στιγμές, σαν να προσπαθούσε να αποτυπώσει στη μνήμη του κάθε λεπτομέρεια του προσώπου της. Τα μαλλιά που είχαν ξεφύγει από το μαντίλι της, τη μικρή ρυτίδα ανάμεσα στα φρύδια της, τα μάτια της που πάντα τον ανάγκαζαν να ξεχνά για λίγο ποιος ήταν και πού βρισκόταν.
— Πρέπει να μιλήσουμε.
Η Ιρίνα ένιωσε κάτι να σφίγγει μέσα της.
— Τι έγινε;
Εκείνος έβγαλε τα γάντια του και τα κράτησε στο ένα χέρι.
— Έλαβα διαταγή. Η μονάδα μου φεύγει. Σε δύο ημέρες.
Η Ιρίνα έμεινε ακίνητη. Δεν ρώτησε πού θα πήγαινε. Δεν ρώτησε για πόσο. Ίσως επειδή γνώριζε πως καμία από τις απαντήσεις του δεν θα μπορούσε να αλλάξει αυτό που είχε μόλις ακούσει.

Δύο ημέρες. Ο χρόνος, που μέχρι εκείνη τη στιγμή κυλούσε αργά, σαν το νερό ενός παγωμένου ποταμού, ξαφνικά έγινε κάτι αδυσώπητο. Κάτι που μετρούσε τις ώρες τους χωρίς να τους ρωτά αν ήταν έτοιμοι να τις χάσουν.
— Κατάλαβα, είπε τελικά.
Ο Αλεξέι χαμήλωσε το βλέμμα.
— Δεν ήθελα να το μάθεις από κάποιον άλλον.
— Πότε το έμαθες;
— Σήμερα το πρωί.
Η Ιρίνα έγνεψε αργά. Προσπάθησε να χαμογελάσει, όμως τα χείλη της δεν υπάκουσαν.
— Τότε έχεις ακόμη χρόνο να ετοιμάσεις τα πράγματά σου.
Τα λόγια της ήταν ήρεμα. Υπερβολικά ήρεμα. Κι αυτό τον πόνεσε περισσότερο απ’ όσο θα τον πονούσε οποιαδήποτε κατηγορία.

— Ιρίνα…
— Τι θέλεις να σου πω, Αλεξέι; Να σου ζητήσω να μείνεις; Δεν μπορώ. Ξέρω πως δεν αποφασίζεις εσύ για όλα.
— Θα ήθελα να μπορούσα.

Εκείνη σήκωσε τα μάτια της πάνω του.
— Μην το λες αυτό.
— Γιατί;
— Γιατί, αν το πεις, θα αρχίσω να σκέφτομαι πώς θα ήταν αν μπορούσες.

Ο Αλεξέι δεν βρήκε απάντηση. Έκανε ένα βήμα προς το μέρος της, αλλά σταμάτησε πριν την αγγίξει. Δεν ήθελε να χρησιμοποιήσει την αγκαλιά του για να της ζητήσει σιωπηλά να αποδεχτεί κάτι που εκείνη δεν είχε επιλέξει.
— Δεν ήρθα για να σου ζητήσω να με περιμένεις, είπε. Δεν θα ήταν δίκαιο. Δεν ξέρω πού θα με στείλουν μετά. Δεν ξέρω τι θα συμβεί στην επόμενη μάχη. Και δεν θα σου δώσω μια υπόσχεση μόνο και μόνο επειδή φοβάμαι να σε χάσω.

Η Ιρίνα έσφιξε τα δάχτυλά της.
— Τότε γιατί ήρθες;

Ο Αλεξέι την κοίταξε στα μάτια.
— Για να σου πω πως δεν ήσουν απλώς μια γυναίκα που γνώρισα σ’ ένα χωριό από το οποίο έπρεπε να περάσω. Δεν ήσουν μια όμορφη στιγμή μέσα σ’ έναν άσχημο πόλεμο. Και δεν ήσουν κάποια που θα ξεχάσω μόλις απομακρυνθώ από εδώ.

Η φωνή του παρέμεινε σταθερή, μα τα μάτια του τον πρόδιδαν.
— Πριν σε γνωρίσω, πίστευα πως το μόνο που χρειαζόταν ένας άνθρωπος για να επιβιώσει ήταν να μάθει να μην προσκολλάται σε τίποτα. Να μη δίνει όνομα σε όσα μπορεί να χάσει. Εσύ, όμως, με έκανες να καταλάβω πόσο άδειος μπορεί να γίνει ένας άνθρωπος όταν περνά τη ζωή του προσπαθώντας να μη νιώσει τίποτα.

Η Ιρίνα ένιωσε τα μάτια της να γεμίζουν δάκρυα. Τα συγκράτησε με πείσμα.
— Δεν ξέρεις τι μου ζητάς να κάνω μ’ αυτά που μου λες.
— Δεν σου ζητώ τίποτα.
— Αυτό είναι το χειρότερο, Αλεξέι. Αν μου ζητούσες να σε περιμένω, θα μπορούσα να θυμώσω μαζί σου. Αν μου έλεγες πως δεν σημαίνω τίποτα, θα μπορούσα να σε μισήσω. Αλλά μου λες πως σημαίνω κάτι και φεύγεις.

Εκείνος έκλεισε τα μάτια για μια στιγμή. Ήταν η αλήθεια. Και δεν υπήρχε καμία διαταγή που να μπορούσε να την κάνει λιγότερο αληθινή.
— Ναι, ψιθύρισε. Φεύγω.

Η Ιρίνα γύρισε το πρόσωπό της προς το χιονισμένο χωράφι. Μακριά, πίσω από τα γυμνά δέντρα, διακρίνονταν οι στέγες του χωριού. Μερικές καμινάδες κάπνιζαν ακόμη. Κάπου ένα παιδί γελούσε και μια γυναίκα το φώναζε να μπει στο σπίτι. Η ζωή συνέχιζε να συμβαίνει, ακόμη κι όταν η δική της καρδιά ένιωθε πως κάτι τελείωνε.
— Φοβάμαι, είπε ξαφνικά.

Ο Αλεξέι πλησίασε λίγο.
— Τι φοβάσαι;
— Ότι θα σε περιμένω χωρίς να το καταλάβω. Ότι κάθε φορά που θα ακούω βήματα στον δρόμο, θα βγαίνω στο παράθυρο. Ότι θα θυμάμαι το πρόσωπό σου και θα προσπαθώ να φανταστώ πώς είσαι τώρα, αν κρυώνεις, αν έχεις φάει, αν είσαι ζωντανός. Και κάποια στιγμή θα θυμώσω με τον εαυτό μου, επειδή θα έχω δώσει ένα κομμάτι της ζωής μου σε έναν άνθρωπο που ίσως να μη γυρίσει ποτέ.

Ο Αλεξέι άπλωσε το χέρι του, αλλά δεν την άγγιξε μέχρι που εκείνη έβαλε τα δάχτυλά της μέσα στην παλάμη του.
— Δεν θέλω να υποφέρεις εξαιτίας μου.
— Δεν το αποφασίζεις εσύ αυτό.

Τα λόγια της τον αιφνιδίασαν. Η Ιρίνα στράφηκε προς το μέρος του.
— Δεν αποφασίζεις εσύ τι θα νιώσω. Ούτε πόσο θα πονέσω. Όπως δεν αποφασίζω εγώ αν θα φύγεις. Μπορούμε να κάνουμε πως δεν συνέβη τίποτα, αν αυτό σε βοηθά. Μπορούμε να προσποιηθούμε πως εκείνο το φιλί δεν σήμαινε τίποτα. Αλλά δεν θέλω να φύγεις πιστεύοντας πως θα ήταν καλύτερα να μην είχαμε γνωριστεί.

Ο Αλεξέι έσφιξε απαλά το χέρι της.
— Δεν θα το πιστέψω ποτέ αυτό.
Και μετά από καιρό , η Ιρίνα άφησε τα δάκρυά της να κυλήσουν.

Εκείνος την τράβηξε κοντά του και την αγκάλιασε. Η Ιρίνα ακούμπησε το μέτωπό της στο στήθος του, ακούγοντας τον χτύπο της καρδιάς του κάτω από τη στρατιωτική στολή. Ήθελε να θυμάται αυτόν τον ήχο. Όχι επειδή πίστευε πως θα μπορούσε να τον κρατήσει για πάντα μέσα της, αλλά επειδή ήξερε ότι θα ερχόταν μια στιγμή που θα χρειαζόταν να θυμηθεί πως κάποτε είχε σταθεί τόσο κοντά σ’ έναν άνθρωπο και είχε νιώσει πως ο κόσμος, παρά τη σκληρότητά του, μπορούσε ακόμη να της προσφέρει κάτι καλό.
— Μείνε λίγο ακόμη, ψιθύρισε.
Ο Αλεξέι ακούμπησε τα χείλη του στα μαλλιά της.
— Θα μείνω.

Και έμεινε. Δεν μίλησαν άλλο για τον πόλεμο, ούτε για τις διαταγές, ούτε για το μέλλον που κανείς τους δεν μπορούσε να προβλέψει. Έμειναν αγκαλιασμένοι στην αυλή, μέσα στο χιόνι, ώσπου το κρύο άρχισε να περνά μέσα από τα ρούχα τους. Όταν τελικά απομακρύνθηκαν, η Ιρίνα σκούπισε τα μάγουλά της με την ανάστροφη του χεριού της.
— Η μητέρα μου θα αναρωτιέται πού βρίσκομαι.
— Θα ήθελα να τη χαιρετήσω πριν φύγω.
— Θα χαρεί να σε δει. Έχει αρχίσει να σε συμπαθεί περισσότερο απ’ όσο παραδέχεται.
Ένα αχνό χαμόγελο εμφανίστηκε στο πρόσωπό του.
— Δεν είμαι βέβαιος πως μου έχει δώσει αρκετούς λόγους για να το πιστέψω.
— Η μητέρα μου δεν χαρίζει εύκολα την εμπιστοσύνη της. Αλλά θυμάται ποιος της έφερε φάρμακα όταν τα χρειαζόταν.

Ο Αλεξέι χαμήλωσε το βλέμμα, αμήχανος μπροστά στην ευγνωμοσύνη της.
— Δεν έκανα κάτι σπουδαίο.
— Για σένα ίσως όχι. Για εκείνη ήταν.

Η Ιρίνα πήρε το τσεκούρι και το ακούμπησε δίπλα στα ξύλα. Ύστερα στάθηκε μπροστά του.
— Θα σε δω αύριο;
— Αν το θέλεις.
— Δεν θα ερχόμουν εδώ αν δεν το ήθελα.

Ο Αλεξέι χαμογέλασε αμυδρά. Εκείνο το μικρό χαμόγελο ήταν που έκανε την Ιρίνα να συνειδητοποιήσει πόσο θα της έλειπε. Όχι μόνο ο άντρας που την είχε φιλήσει κάτω από τον χειμωνιάτικο ουρανό, αλλά κι εκείνος ο σπάνιος άνθρωπος που μπορούσε να χαμογελάσει χωρίς να κρύβει πίσω από το χαμόγελό του μια απαίτηση.
Πριν φύγει, εκείνος έσκυψε και τη φίλησε στο μέτωπο.
— Μέχρι αύριο, Ιρίνα.
— Μέχρι αύριο, Αλεξέι.

Τον παρακολούθησε να απομακρύνεται, ώσπου η φιγούρα του χάθηκε πίσω από τη γωνία του δρόμου.Ύστερα έμεινε μόνη στην αυλή. Δεν αισθανόταν μόνη επειδή δεν είχε κανέναν. Αισθανόταν μόνη επειδή είχε βρει κάποιον που ήθελε να κρατήσει κοντά της και γνώριζε πως δεν μπορούσε να τον κρατήσει.

Την επόμενη ημέρα, ο Αλεξέι πήγε στο σπίτι της λίγο πριν δύσει ο ήλιος. Η Ολένα ήταν ξαπλωμένη στο κρεβάτι, με μια μάλλινη κουβέρτα ως το στήθος. Είχε ακόμη αδυναμία, όμως το χρώμα είχε επιστρέψει κάπως στο πρόσωπό της. Όταν είδε τον αξιωματικό στην πόρτα, προσπάθησε να ανασηκωθεί.
— Μην κουράζεστε, της είπε εκείνος. Ήρθα μόνο να σας χαιρετήσω.

Η γυναίκα τον κοίταξε για αρκετή ώρα. Τα μάτια της, παρά την ασθένεια, παρέμεναν διαπεραστικά.
— Φεύγετε.
Δεν ήταν ερώτηση.
— Ναι. Αύριο το πρωί.

Η Ολένα έγνεψε αργά. Έπειτα κοίταξε την κόρη της, που στεκόταν δίπλα στο παράθυρο και προσποιούνταν πως τακτοποιούσε κάτι πάνω στο περβάζι.
— Ο πόλεμος παίρνει τους ανθρώπους χωρίς να ρωτά αν κάποιος τους χρειάζεται, είπε η γυναίκα. Το έκανε πάντα.

Ο Αλεξέι δεν μίλησε.
— Δεν ξέρω τι συνέβη ανάμεσά σας, συνέχισε η Ολένα. Και δεν θα σας ζητήσω να μου το πείτε. Αλλά ξέρω πως η κόρη μου δεν χαμογελούσε έτσι εδώ και πολύ καιρό.

Η Ιρίνα γύρισε απότομα.
— Μητέρα…
— Άσε με να μιλήσω, παιδί μου.

Η Ολένα έστρεψε ξανά το βλέμμα της στον Αλεξέι.
— Δεν μπορώ να σας ζητήσω να μείνετε. Ούτε να της υποσχεθείτε πράγματα που δεν ξέρετε αν θα μπορέσετε να τηρήσετε. Θέλω μόνο να θυμάστε πως, αν ο πόλεμος σάς αφήσει κάποτε την ευκαιρία να επιστρέψετε, υπάρχει εδώ ένα σπίτι όπου κάποιος θα θυμάται το όνομά σας.

Ο Αλεξέι ένιωσε τον λαιμό του να σφίγγεται. Στάθηκε δίπλα στο κρεβάτι και έσκυψε ελαφρά το κεφάλι.
— Δεν θα το ξεχάσω.
Η Ολένα του έπιασε για λίγο το χέρι.
— Αυτό αρκεί για σήμερα.

Όταν βγήκαν οι δυο τους στην αυλή, είχε ήδη νυχτώσει. Η Ιρίνα τον συνόδευσε μέχρι την παλιά μηλιά, εκεί όπου είχαν σταθεί τόσες φορές χωρίς να βρίσκουν πάντα τις λέξεις που χρειάζονταν.

Από μακριά ακούγονταν οι φωνές των στρατιωτών που ετοίμαζαν τα οχήματα για την αναχώρηση.
— Έχω κάτι για σένα, είπε εκείνη.

Έβγαλε από την τσέπη του παλτού της ένα μικρό κομμάτι ύφασμα, διπλωμένο προσεκτικά. Ήταν ένα τετράγωνο από λευκό λινό, με ένα μικρό κεντημένο κλαδί μηλιάς στη μία γωνία.
— Το έφτιαξα από ένα παλιό σεντόνι της μητέρας μου. Δεν είναι τίποτα σπουδαίο.

Ο Αλεξέι το πήρε με προσοχή, σαν να του είχε δώσει κάτι πολύτιμο.
— Γιατί το έκανες;

Η Ιρίνα ανασήκωσε τους ώμους, προσπαθώντας να κρύψει τη συγκίνησή της.
— Για να έχεις κάτι που να μη μυρίζει καπνό, λάσπη και μπαρούτι.

Εκείνος χαμήλωσε το βλέμμα στο μικρό κέντημα. Τα δάχτυλά του χάιδεψαν απαλά το ύφασμα.
— Θα το κρατήσω.
— Δεν χρειάζεται να το φυλάξεις σαν φυλαχτό.
— Δεν το φυλάω επειδή πιστεύω στα φυλαχτά.
Σήκωσε τα μάτια του.
— Το φυλάω επειδή το έφτιαξες εσύ.

Η Ιρίνα δάγκωσε τα χείλη της για να μη λυγίσει.
— Και εγώ θέλω να σου δώσω κάτι, είπε εκείνος.

Δεν είχε κάποιο αντικείμενο να της προσφέρει. Δεν είχε δαχτυλίδι, ούτε φωτογραφία, ούτε κάτι που να μπορούσε να της αφήσει ως υπόσχεση. Έβγαλε από την εσωτερική τσέπη του παλτού του ένα μικρό χαρτί, το ακούμπησε πάνω στην παλάμη της και έκλεισε τα δάχτυλά της γύρω του.
— Είναι η διεύθυνση της μονάδας όπου θα καταλήγουν τα γράμματα, αν εξακολουθήσει να λειτουργεί το ταχυδρομείο. Δεν ξέρω αν θα φτάσουν. Δεν ξέρω αν θα μπορώ να απαντώ. Αλλά, αν θελήσεις ποτέ να μου γράψεις, θα μπορείς να δοκιμάσεις.

Η Ιρίνα κοίταξε το χαρτί.
— Κι εσύ; Θα μου γράψεις;

Ο Αλεξέι πήρε μια ανάσα.
— Θα προσπαθήσω. Σου το υπόσχομαι.

Αυτή τη φορά δεν ήταν υπόσχεση πως θα επέστρεφε σώος. Δεν ήταν υπόσχεση πως ο πόλεμος θα τους λυπόταν. Ήταν μόνο μια υπόσχεση πως, όσο θα μπορούσε, θα προσπαθούσε να μην αφήσει τη σιωπή να γίνει η μοναδική τους γλώσσα. Η Ιρίνα δίπλωσε το χαρτί και το έβαλε στην τσέπη της, δίπλα στην καρδιά της.
— Τότε θα σου γράψω κι εγώ.

Ο Αλεξέι την κοίταξε σαν να ήθελε να πει κάτι ακόμη, κάτι που να μπορούσε να σταθεί ανάμεσά τους σαν γέφυρα πάνω από την απόσταση. Όμως οι λέξεις δεν ήρθαν. Έτσι, την αγκάλιασε.

Αυτή τη φορά η Ιρίνα δεν προσπάθησε να συγκρατήσει τα δάκρυά της. Τον κράτησε από το παλτό με όση δύναμη είχε, κι εκείνος έσκυψε το κεφάλι του στον ώμο της.
— Αν κάποτε ξεχάσεις το πρόσωπό μου, ψιθύρισε εκείνη, θέλω να θυμάσαι πως εδώ υπήρξε κάποτε μια γυναίκα που σε γνώρισε χωρίς να ξέρει τίποτα για σένα και σε αγάπησε χωρίς να της το ζητήσεις.

Ο Αλεξέι αποτραβήχτηκε τόσο όσο χρειαζόταν για να την κοιτάξει.
— Δεν θα ξεχάσω το πρόσωπό σου.
— Δεν μπορείς να το ξέρεις αυτό.
— Όχι. Δεν μπορώ να ξέρω τι θα μου κάνει ο πόλεμος. Αλλά μπορώ να σου πω τι θέλω να θυμάμαι, όσο έχω ακόμη τη δυνατότητα να επιλέγω. Έφερε το χέρι της στα χείλη του και φίλησε τα παγωμένα δάχτυλά της. Θέλω να θυμάμαι εσένα.

Και τη φίλησε. Δεν ήταν το αβέβαιο φιλί της πρώτης φοράς. Δεν υπήρχε πια ανάμεσά τους η ερώτηση αν είχαν δικαίωμα να αγαπηθούν. Υπήρχε μόνο η γνώση πως ο χρόνος τους τελείωνε και πως, για λίγες ακόμη στιγμές, μπορούσαν να είναι δύο άνθρωποι που αγαπιούνταν, χωρίς να χρειάζεται να απολογηθούν σε κανέναν. Όταν απομακρύνθηκαν, ο Αλεξέι ακούμπησε το μέτωπό του στο δικό της.
— Αν ακούσεις πως σκοτώθηκα…
— Μη.
— Ιρίνα, πρέπει να το πούμε.

Εκείνη έκλεισε τα μάτια.
— Δεν θέλω να ακούσω τίποτα άλλο για τον θάνατο.
— Αν το ακούσεις, μην πιστέψεις τίποτα χωρίς να μάθεις την αλήθεια.

Η Ιρίνα άνοιξε τα μάτια της.
— Αυτό μου το ζητάς ως αξιωματικός ή ως άντρας που αγαπώ;

Ο Αλεξέι έμεινε σιωπηλός για μια στιγμή.
— Ως ο άντρας που σε αγαπά.

Ήταν η πρώτη φορά που το έλεγε τόσο καθαρά. Η Ιρίνα ένιωσε τα γόνατά της να λυγίζουν, όχι από αδυναμία, αλλά από την ένταση μιας λέξης που είχε περιμένει χωρίς να τολμά να την απαιτήσει.
Τον άγγιξε στο μάγουλο.
— Τότε άκουσέ με κι εσύ. Δεν θα σου υποσχεθώ πως θα σε περιμένω κάθε μέρα. Δεν ξέρω πώς θα είναι οι μέρες μου όταν φύγεις. Δεν ξέρω πόσο θα αλλάξω. Αλλά δεν θα ντραπώ ποτέ γι’ αυτό που ένιωσα για σένα.
Ο Αλεξέι την κοίταξε με εκείνη τη σιωπηλή σοβαρότητα που την είχε κάνει να τον εμπιστευτεί.
— Ούτε εγώ.

Από τον δρόμο ακούστηκε μια φωνή που τον καλούσε. Η ώρα είχε φτάσει.

Ο Αλεξέι έκλεισε τα μάτια για ένα δευτερόλεπτο, σαν να προσπαθούσε να καθυστερήσει την αναχώρηση μόνο και μόνο αρνούμενος να την αποδεχτεί. Ύστερα άφησε τα χέρια της.
— Πρέπει να φύγω.

Η Ιρίνα έγνεψε. Δεν τον ακολούθησε. Δεν του ζήτησε να γυρίσει πίσω. Κατάλαβε πως, αν έκανε έστω κι ένα βήμα προς το μέρος του, ίσως να μην μπορούσε να σταματήσει.

Ο Αλεξέι απομακρύνθηκε αργά. Στη γωνία του δρόμου γύρισε και την κοίταξε για τελευταία φορά. Εκείνη στεκόταν κάτω από τη μηλιά, με το παλτό σφιγμένο γύρω από το σώμα της και το ένα χέρι χωμένο στην τσέπη όπου είχε φυλάξει το χαρτί του. Δεν του κούνησε το χέρι. Δεν χαμογέλασε. Μόνο τον κοίταξε, σαν να ήθελε να του πει πως δεν θα τον εμπόδιζε να φύγει, αλλά πως ένα κομμάτι της θα έμενε για πάντα εκεί, σ’ εκείνον τον παγωμένο δρόμο. Ο Αλεξέι γύρισε την πλάτη και συνέχισε.

Το επόμενο πρωί, πριν ακόμη χαράξει καλά, τα στρατιωτικά οχήματα άρχισαν να εγκαταλείπουν το χωριό. Η Ιρίνα στεκόταν στο παράθυρο της κουζίνας. Η μητέρα της κοιμόταν και το σπίτι ήταν τόσο ήσυχο, που μπορούσε να ακούσει το τρίξιμο της σόμπας. Είδε τους στρατιώτες να περνούν στον δρόμο. Κάποιοι κάπνιζαν, άλλοι μιλούσαν μεταξύ τους. Κανείς δεν έμοιαζε να αντιλαμβάνεται πως, πίσω από ένα μικρό παράθυρο, μια γυναίκα προσπαθούσε να συγκρατήσει ολόκληρη τη ζωή της στη θέση της.

Τότε τον είδε. Ο Αλεξέι περπατούσε δίπλα στο πρώτο όχημα, με το κράνος στο χέρι. Το πρόσωπό του ήταν αυστηρό, όπως πάντα, μα τα μάτια του έψαχναν τα παράθυρα των σπιτιών. Όταν έφτασε απέναντι από το δικό της, σταμάτησε. Για μια στιγμή, ο δρόμος, οι στρατιώτες και τα οχήματα έμοιασαν να εξαφανίζονται. Έμειναν μόνο εκείνος κι εκείνη, χωρισμένοι από λίγα μέτρα χιονισμένου εδάφους και από έναν πόλεμο που δεν τους είχε ρωτήσει ποτέ τι ήθελαν. Η Ιρίνα ακούμπησε την παλάμη της στο τζάμι. Ο Αλεξέι σήκωσε το χέρι του. Δεν χαμογέλασε. Δεν είπε τίποτα.

Έπειτα κάποιος τον φώναξε και εκείνος συνέχισε να περπατά.

Η Ιρίνα τον παρακολούθησε ώσπου το όχημα χάθηκε στον δρόμο που οδηγούσε δυτικά, αφήνοντας πίσω του ένα σύννεφο σκόνης και παγωμένου αέρα. Μόνο τότε συνειδητοποίησε πως δεν είχε πάρει ούτε μία ανάσα όσο τον έβλεπε να φεύγει. Έγειρε το μέτωπό της πάνω στο κρύο τζάμι.

Εκείνη την στιγμή ευχήθηκε να μπορούσε να σταματήσει ο χρόνος.

Όχι για να σωθούν οι στρατιώτες. Όχι για να επιστρέψουν οι νεκροί. Όχι για να σβήσουν οι καταστροφές που είχαν αφήσει πίσω τους οι στρατοί. Μόνο για να είχε εκείνη λίγα λεπτά ακόμη με τον άντρα που μόλις είχε φύγει. Το σπίτι πίσω της παρέμενε σιωπηλό. Η φωτιά έκαιγε χαμηλά. Στο τραπέζι, δίπλα στο άδειο φλιτζάνι της μητέρας της, βρισκόταν ένα κομμάτι ψωμί που δεν είχε προλάβει να φάει. Όλα ήταν όπως πριν. Κι όμως, τίποτα δεν ήταν πια το ίδιο.

Η Ιρίνα έβγαλε από την τσέπη της το μικρό χαρτί με τη διεύθυνση. Το ξεδίπλωσε προσεκτικά και πέρασε το δάχτυλό της πάνω από τα γράμματα, σαν να μπορούσε έτσι να νιώσει ακόμη το χέρι του.

Ύστερα το δίπλωσε ξανά και το έκρυψε μέσα στο παλιό βιβλίο που είχε αφήσει ο πατέρας της. Δεν ήξερε αν ο Αλεξέι θα επέστρεφε. Δεν ήξερε αν θα λάμβανε ποτέ γράμμα του. Δεν ήξερε αν αυτό που είχαν ζήσει θα άντεχε την απόσταση, τον φόβο και τον χρόνο.

Ήξερε μόνο πως, κάπου δυτικά, ένας άντρας κουβαλούσε μέσα στην τσέπη του ένα μικρό λινό μαντίλι με κεντημένο ένα κλαδί μηλιάς. Μετά από πολλά χρόνια, η Ιρίνα είχε κάτι να περιμένει…