Απαρηγόρητη η οικογένειά του δέχονταν τα συλλυπητήρια του κόσμου. Η στιγμή της κηδείας, τόσο περίπλοκη συναισθηματικά. Έχεις τον πόνο της απώλειας, την προσπάθεια συνειδητοποίησης του φευγιού, του αύριο που έρχεται χωρίς την παρουσία του δικού σου ανθρώπου, αλλά και την εμφάνιση και συμμετοχή τόσου κόσμου που ναι μεν είναι εκεί για να αποχαιρετήσουν μαζί σου τον νεκρό και να σε στηρίξουν, μα είναι τόσο δύσκολο να γνέψεις το κεφάλι σε όλους, να σφίξεις τα χέρια τους, να τους αγκαλιάσεις, να τους πείσεις με το ψεύτικο χαμόγελό σου ότι αντέχεις, ότι είσαι καλά.
Είχαν περάσει όλοι να προσκυνήσουν τον νεκρό στο φέρετρο και περίμεναν στο προαύλιο, να βγει η οικογένεια και η σορός, για να ακολουθήσουν την νεκροφόρα μέχρι τα μνήματα. Το ίδιο σκηνικό και στα κοιμητήρια, πάνω από τον ανοιχτό τάφο, με το φέρετρο πριν το καταπιεί για πάντα το χώμα να στηρίζεται με ιμάντες και όλοι εκεί να είναι παγωμένοι, περιμένοντας να ρίξουν λίγο χώμα, με την ευχή να είναι ελαφρύ. Πάλι ευχές για την ψυχή του και αγγίγματα και λόγια συμπαράστασης, μέχρι που εκεί ανάμεσα από το “δι’ ευχών των Αγίων Πατέρων ημών” και το πλήθος που υποχωρούσε ελαφρώς για να αφήσει τους νεκροθάφτες να το κουμαντάρουν, βρέθηκε μπροστά στο φέρετρο μια άγνωστη σε όλους γυναίκα, που μέχρι εκείνη την ώρα δεν την είχαν δει ούτε στην εκκλησία, ούτε πουθενά, η οποία σαν αερικό, με μία μαλακή, τελετουργική κίνηση, άφησε πάνω στο καπάκι του φέρετρου ένα σημείωμα. Δεν μίλησε σε κανέναν, εξέπεμπε την σιγουριά, ότι δεν ήταν εκεί για να συλληπηθεί τους συγγενείς, παρά μόνο για να πει την τελευταία κουβέντα μέσω εκείνου του σημειώματος, στον νεκρό, χωρίς όμως να προσπαθεί να περάσει απαρατήρητη. Τα μεγάλα μαύρα γυαλιά που φορούσε, δεν επέτρεψαν να δουν το βλέμμα της. Ο αυστηρός χαμηλός κότσος, το μαύρο ανδρόγυνο κουστούμι, με το άσπρο σατέν τοπάκι από μέσα και οι μαύρες γόβες, την κολάκευαν πολύ και δεν ήταν εύκολα προσδιορίσιμη η ηλικία της, σίγουρα όμως ήταν ιδιαίτερα κομψή. Έτσι όπως εμφανίστηκε ξαφνικά μπροστά τους, έτσι κι έφυγε, γεννώντας ερωτηματικά σε όλους.
Ο Αποστόλης πιο ψύχραιμος από όλους, ήταν και ακριβώς δίπλα στο σημείο που άφησε το σημείωμα η άγνωστη, το άρπαξε γρήγορα γρήγορα και το έβαλε στην τσέπη του, για να συνεχιστεί η διαδικασία και να μη προλάβει να γίνει σούσουρο. Κοίταξε στα μάτια την μάνα του που μέχρι και πριν από αυτό το λεπτό, θρηνούσε τον χαμό του άντρα της, του άντρα που πέρασαν σαράντα χρόνια κοινής πορείας, αλλά η εμφάνιση της γυναίκας αυτής, την έβαλε σε υποψίες.
Όταν πια όλα τελείωσαν και η οικογένεια βρέθηκε μόνη, χωρίς κολλημένα βλέμματα επάνω τους, η Σμαρώ, που τόση ώρα της έτρωγε τα σωθικά εκείνο το σημείωμα, κοίταξε τον γιο της και του έκανε νεύμα να το βγάλει. Χίλιες σκέψεις πέρασαν από το μυαλό της, όλες κακές. Η κόρη της την είχε αγκαλιά, ο Αποστόλης την αγκάλιαζε με το βλέμμα του και το άνοιξε. Οι δύο γυναίκες κρεμόταν από τα χείλη του, προσπαθούσαν να καταλάβουν το ύφος του, τις αντιδράσεις του.
“Μάριε, αν δεν ήσουν εσύ τότε, εγώ θα έχανα τα πάντα. Μου άπλωσες το χέρι και με τράβηξες από την καταστροφή, προκαλώντας την δική σου. ‘Αυτό θα έκαναν όλοι στη θέση μου’, έλεγες. Όχι καλέ μου Μάριε, σπανίζετε τα γνήσια αρσενικά! Θα κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου να βοηθήσω την οικογένειά σου εγώ τώρα, όπως έκανες εσύ για μένα τότε. Καλό σου ταξίδι, καλή αντάμωση. Μαργαρίτα”.
Με το τέλος της ανάγνωσης, αυθόρμητα, ακούστηκαν τρεις ανάσες ανακούφισης. Δεν αποκάλυψε κανείς τους τόση ώρα την ανησυχία τους για την παρουσία αυτής της γυναίκας, αλλά και οι τρεις είχαν σκεφτεί τα χειρότερα, προδοσία, μοιχεία κι όλα τα συναφή. Θαρρείς και η αναφορά στην καταστροφή του, δεν ήταν σημαντική.
– Ήταν συνάδελφοι στον στρατό; Πού αναφέρεται; Μήπως στην παραίτησή του; Δεν έτυχε ποτέ να σου πει κάτι ο μπαμπάς;
Η Σμαρώ είχε χλωμιάσει κι έδειχνε σκεπτική.
– Συχνά αναφερόταν σε αδικίες, λυκοφιλίες, και βυσματική αναρρίχηση στις βαθμίδες του στρατού, χωρίς αξιοκρατία, χωρίς προσόντα, που δεν άντεχε, που σιχαινόταν. Αυτά ήταν καθώς έλεγε και οι λόγοι που τον αγανάκτησαν και παραιτήθηκε. Συγκεκριμένα όμως, δεν μου είχε πει για κάποιο περιστατικό με γυναίκα κιόλας. Τον ξέρετε τον πατέρα σας, πόσο εσωστρεφής ήταν.
– Τι μπορεί να είχε συμβεί; Άρα θα εμφανιστεί ξανά. Και πώς δηλαδή θα μας βοηθήσει;
– Δεν ξέρω Φαίη μου και δεν θέλω καμία βοήθεια. Αν όμως είναι αλήθεια και για χάρη της ο μπαμπάς σας άφησε την καριέρα του στον στρατό, ζήσαμε τέτοια επαγγελματική αγωνία κι εγώ είχα μαύρα μεσάνυχτα τόσα χρόνια, τι να πω, με ξεπερνάει.
Τα αδέρφια κοιτάχτηκαν στα μάτια και θέλοντας να αλλάξουν θέμα, αναφέρθηκαν στα τριήμερα που είχαν μπροστά τους και όσα έπρεπε να ετοιμάσουν. Στη Σμαρώ όμως, στον πόνο για την απώλεια που βίωνε, προστέθηκε και η απορία για την ιστορία που έκρυβε αυτό το σημείωμα.
Περνούσαν οι μέρες χωρίς κανένα σημάδι από την άγνωστη γυναίκα. Τα αδέρφια έβλεπαν την μητέρα τους να παλεύει με τα συναισθήματά της. Στο σαρανταήμερο μνημόσυνο, όταν επέστρεψαν σπίτι, την βρήκαν να τους περιμένει στην πόρτα του σπιτιού τους. Η Φαίη κι ο Αποστόλης φοβήθηκαν για την αντίδραση της μάνας τους, αλλά τους πρόλαβε ο γεμάτος ζεστασιά τρόπος της γυναίκας απέναντί τους, που τους μπέρδεψε, τους αποπροσανατόλισε. Τους πλησίασε με ένα γλυκό μειδίαμα και τείνοντας το χέρι πρώτα στην Σμαρώ, συστήθηκε.
– Είμαι η Μαργαρίτα, αντισυνταγματάρχης πυροβολικού και συνάδελφος του Μάριου. Λυπάμαι πολύ που έφυγε από κοντά μας. Άνθρωποι σαν τον άντρα σου Σμαρώ, σαν τον μπαμπά σας Φαίη, Αποστόλη, θα έπρεπε να ζουν αιώνια, να κάνουν τον κόσμο μας καλύτερο.
Και οι τρεις την κοιτούσαν μουδιασμένοι και περίεργοι.
– Επειδή η όλη κατάσταση σαράντα μέρες τώρα, με την απώλεια του μπαμπά μου αλλά και την εμφάνισή σας, είναι ιδιαίτερα δύσκολη, μήπως να μας ξεκαθαρίζατε πια τι συμβαίνει;
– Έχεις δίκιο Φαίη. Λοιπόν, θέλετε εδώ, στον δρόμο ή μπορώ να σας συνοδεύσω μέσα;
– Φυσικά, φυσικά… ορίστε… πρόλαβε ο Αποστόλης.
Μπήκαν στο σπίτι, έκατσαν, την ρώτησαν αν ήθελε κάτι να πιει κι εκείνη που δεν ήθελε τίποτα πέρα από το να αποκαλύψει πια την αλήθεια, πήρε τον λόγο.
– Θα σας πω όσο πιο περιληπτικά γίνεται την ιστορία που μας ενώνει με τον Μάριο, να μη σας κουράζω με τα θέματα του στρατού, θα μείνω στην ουσία. Πριν δώδεκα χρόνια περίπου, ήμουν ακόμα λοχαγός τότε, σε μια νυχτερινή άσκηση, ήμουν υπεύθυνη για το σύστημα anti- drone και παρεμβολών συχνοτήτων, ένα σύμπλεγμα κατευθυντικών κεραιών, μέσα σε κλειστό κοντέινερ, σε φορτηγό steyr. Ο Μάριος ήταν τότε αντισυνταγματάρχης και δεν χρειάζεται να σας πω εγώ πόσο ικανό άτομο και πόσο ακέραιος χαρακτήρας ήταν. Είστε οικογένειά του, τον ξέρετε καλύτερα από τον καθένα. Τον θαύμαζα. Είχα χάσει πρόσφατα και τον πατέρα μου που ήταν φίλοι με τον Μάριο και τον ένιωθα δικό μου άνθρωπο. Σε εκείνη την καταραμένη άσκηση λοιπόν, δεν ξέρω τι έφταιξε. Η νύχτα; Αφηρημάδα; Πολλή σιγουριά; Όπως θέλετε πείτε το. Έκανα ένα τραγικό λάθος στην συνδεσμολογία στις φάσεις των καλωδίων υψηλής τάσης, με αποτέλεσμα να προκληθεί υπερφόρτωση. Οι πλακέτες, οι κρυπτογραφικοί επεξεργαστές απενεργοποιήθηκαν και έλιωσαν, αφήνοντας μόνο την μυρωδιά καμένου πλαστικού. Όταν το σύστημα έβγαλε καπνούς και συνειδητοποιήσαμε και οι δύο ότι κάηκαν οι πλακέτες, δεν χρειάζεται να σας πω σε τι κατάσταση ήμουν. Με έλουσε κρύος ιδρώτας, έπαθα κρίση πανικού, νόμιζα δεν είχα οξυγόνο, κυριολεκτικά, νόμιζα θα αφήσω την τελευταία μου πνοή. Ήξερα ότι αυτό ήταν το τέλος μου στο πυροβολικό. Από τον πανικό μου, έλεγα δυνατά τις σκέψεις μου για το τι με περίμενε σαν επιβολή τιμωρίας. Στρατοδικείο, φυλάκιση, δυσμενείς μεταθέσεις, στασιμότητα στο βαθμό μου, κόψιμο μελλοντικών συντάξιμων αποδοχών, κράτηση μισθού μέχρι εξοφλήσεως της ζημιάς του πανάκριβου συστήματος. Ο Μάριος με ψυχραιμία, μου ζητούσε να συνέλθω, να μη πω σε κανέναν τίποτα και να φύγω από τον χώρο. Πήρε το βιβλίο υπηρεσίας και συμβάντων, υπέγραψε ο ίδιος με τον γραφικό του χαρακτήρα και την προσωπική του σφραγίδα, ότι εκείνη την ώρα εκτελούσε ο ίδιος τον τεχνικό έλεγχο και τη σύνδεση με την γεννήτρια. Στην αναφορά του έγραψε ότι παρέλειψε να ελέγξει την σταθερότητα της τάσης της γεννήτριας και προέβη σε λανθασμένη σύζευξη φάσεων, με αποτέλεσμα την ολοσχερή καταστροφή των πομποδεκτών.
Έκανε μια παύση θέλοντας να δώσει την ευκαιρία στην οικογένεια του Μάριου αν ήθελε να πει κάτι. Και είχε δίκιο. Η Σμαρώ σα να μη πίστευε στα αυτιά της, αντέδρασε.
– Καλά… πώς; Γιατί να πάρει επάνω του κάτι τόσο σοβαρό; Μήπως… μήπως εσύ κι ο Μάριος…
Την περίμενε αυτή την αντίδραση. Ήταν σίγουρη ότι η πρώτη σκέψη τους θα ήταν ότι είχαν παράνομο δεσμό, ότι θυσιάστηκε για εκείνη από παράφορο έρωτα. Χαμογέλασε απλά και έπρεπε να συνεχίσει, να μπουν όλα στην σωστή τους διάσταση.
– Όχι. Ξεκάθαρα και απόλυτα όχι. Τον είχα σαν πατέρα κι εκείνος, ίσως και λόγω την φιλία του με τον πατέρα μου και συνάδελφό του, με έβλεπε σαν κόρη του. Είχαμε μία ανθρώπινη σχέση, βασισμένη σε καθαρά αισθήματα συμπάθειας.
Δεν ήξερε αν είχαν πειστεί για το αν έλεγε αλήθεια, αλλά υπήρχαν κι άλλες ερωτήσεις να απαντηθούν.
– Ο μπαμπάς δεν παραιτήθηκε;, ο Αποστόλης απευθύνθηκε στην μαμά του. Αν πήρε επάνω του όλο αυτό, δεν θα είχε ανάλογες κυρώσεις;
Η Μαργαρίτα πρόλαβε και απάντησε εκείνη.
– Εύλογη η απορία σου. Στον στρατό, όταν ένας έμπειρος αντισυνταγματάρχης με άριστο φάκελο, όπως ο Μάριος, κάνει ένα τέτοιο ολέθριο λάθος, η ηγεσία, “κουκουλώνει” το θέμα, να μη μαθευτεί παρά έξω η καταστροφή ενός πανάκριβου σταθμού ηλεκτρονικού πολέμου, από δική τους βλακεία. Ο στρατηγός, τον ανάγκασε να υποβάλλει την παραίτησή του για προσωπικούς λόγους και του πρόσφερε μια αθόρυβη αποστράτευση χωρίς τον διασυρμό όλων, το φύλλο απώλειας υλικού πήγε στο αρχείο ως ατύχημα ανωτέρας βίας, εγώ γλύτωσα και μπήκε τελεία σε όλο αυτό.
Κοίταζε μια την Σμαρώ, μια την Φαίη, μια τον Αποστόλη. Ήξερε ότι τάραξε τα νερά της ήδη φουρτουνιασμένης ψυχής τους, αυτές τις σαράντα μέρες.
– Δεν ξέρω αν πρέπει να νιώσω περήφανη ή ηλίθια, είπε τελικά η Φαίη.
– Ηλίθια γιατί;
– Γιατί όταν παραιτήθηκε ο μπαμπάς, η ζωή μας άλλαξε σε όλους τους τομείς. Εκείνος έγινε ακόμα πιο εσωστρεφής, απόμακρος, σαν να φταίγαμε εμείς για όσα περνούσε, ενώ εκείνος τα τίναξε όλα στον αέρα για μια ξένη!
– Φαίη! Σε παρακαλώ!
– Τι παρακαλάς ρε Αποστόλη; Θυμάσαι πώς ήμασταν εκείνο το διάστημα; Ψάχναμε να βρούμε το γιατί, ήταν τόσο ξαφνικό. Ήταν σχεδόν πενηντάρης, δεν ήξερε ποιο θα είναι το επαγγελματικό του μέλλον, η μαμά είχε φάει φρίκη, μάλωναν συνέχεια, εμείς θεατές σε ένα θέατρο του παραλόγου κι όλα αυτά γιατί; Για μια ξένη; Κρυφός γεροντοέρωτας; Τι; Γιατί να τα τινάξει όλα στον αέρα για μια συνάδελφο που στην τελική έκανε μια μαλακία;
– Έχεις δίκιο. Κι εγώ στη θέση σου έτσι θα σκεφτόμουν. Κάπου εδώ, να συστηθώ κανονικά. Σμαρώ, ίσως σου λυθούν αμέσως όλες σου οι απορίες. Είμαι η Μαργαρίτα Κόντογλου, κόρη του Θέμη Κόντογλου.
Η Σμαρώ έμεινε στήλη άλατος. Οι μνήμες έτρεχαν στο μυαλό της. Αν δεν ήταν ο Θέμης….
– Δηλαδή… Ανταπέδωσε το καλό που του έκανε ο πατέρας σου, είπε με σβησμένη φωνή και τα δάκρυά της δεν της επέτρεψαν να μιλήσει άλλο.
Τα δύο αδέρφια απορημένα παρακολουθούσαν.
– Μαμά, τι λες; Θα μας εξηγήσετε;
Πήρε λίγο χρόνο η Σμαρώ και άρχισε την αφήγηση.
– Όταν ο μπαμπάς σας ήταν υπολοχαγός, σε άσκηση με πραγματικά πυρά, μπέρδεψε τις συντεταγμένες και οδήγησε την διμοιρία σε απαγορευμένη ζώνη, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά ένας στρατιώτης. Ο Θέμης τότε, ανώτερός του, ανέλαβε την ευθύνη, είπε ότι έδωσε εκείνος την εντολή. Γλύτωσε τα χειρότερα ο μπαμπάς σας. Μόνο εσένα είχα Φαίη τότε και τον Αποστόλη στην κοιλιά. Αν δεν ήταν ο Θέμης, δεν ξέρω τι κατάληξη θα είχαμε, δεν έσωσε μόνο την καριέρα του Μάριου, αλλά τη ζωή μας, σε κείνη τη φάση. Και δεν το είπε ποτέ σε κανέναν ούτε εκείνος, ούτε εμείς. Μετά από αυτό, έγιναν αχώριστοι. Όταν πέθανε ο Θέμης, ο Μάριος έχασε ένα κομμάτι του εαυτού του. Τον λάτρευε τον μπαμπά σου Μαργαρίτα και του ήταν πάντα ευγνώμων.
– Το ξέρω, το ξέρω Σμαρώ. Πάντα μου μιλούσε με αγάπη για τον μπαμπά μου. Μετά από την παραίτησή του και ενώ εγώ ήμουν ακόμα σε κατάσταση σοκ, ζήτησα να τον συναντήσω, να τον ευχαριστήσω, να δω τι μπορούσα να κάνω για να ανταποδώσω αυτήν την θυσία. Με κοίταξε και μου είπε, “δεν χρειαζεται να κάνεις τίποτα. Εγώ σε ευχαριστώ που μου έδωσες την ευκαιρία να ανταποδώσω την καλοσύνη του πατέρα σου” και μου τα είπε όλα, μου διηγήθηκε τι είχε γίνει τότε.
Ο Αποστόλης και η Φαίη δεν μπορούσαν να συγκρατήσουν τα δάκρυά τους.
– Με συγχωρείς Μαργαρίτα. Δεν έπρεπε να πω όσα είπα.
– Μη το σκέφτεσαι, κανένα πρόβλημα! Ανεξάρτητα με το τι έκανε ο δικός μου μπαμπάς πριν χρόνια, είμαι ευγνώμων στον Μάριο. Δεν είναι δεδομένο να απαντάς με καλό στο καλό που σου κάνουν. Αλλά ο μπαμπάς σας ήταν τέτοια πάστα ανθρώπου. Όσο ζω θα τον σκέφτομαι με αγάπη και θα προσεύχομαι για την ανάπαυση της ψυχούλας του. Τώρα είναι μαζί με τον μπαμπά μου και λένε τα δικά τους. Θέλω να ξέρετε ότι, θα είμαι δίπλα σας σε ό,τι χρειαστείτε, σε κάθε τομέα. Ό,τι περνάει από το χέρι μου, θα είναι χαρά μου να το κάνω.
Δεν ξέχασε ποτέ την υπόσχεσή της και στάθηκε δίπλα στην οικογένεια του ανθρώπου που θυσίασε την καριέρα του για να καλύψει το λάθος της πριν χρόνια.
Χρυσούλα Καμτσίκη
❗❗❗Αν σου άρεσε η ιστορία, τσέκαρε κι αυτές👇👇👇